ARCYLWOWIANIE - to biografie, ciekawostki i życiorysy osobistości związanych ze Lwowem... wybranych przeze mnie subiektywnie jak najbardziej :)
Alfabetycznie :
Roman Abraham (1891-1976)- generał, obrońca Lwowa w 1918 roku, w kampanii
wrześniowej 1939 roku dowódca Wielkopolskiej Brygady Kawalerii wchodzącej w
skład Armii "Poznań"
Władysław Abraham (1860-1941) - ojciec Romana, historyk prawa polskiego i
kościelnego. Od 1888 profesor Uniwersytetu Lwowskiego, 1899-1900 jego
rektor. Od 1893 członek AU, od 1919 PAU. Zajmował się mediewistyką polską. Autor
fundamentalnych prac z zakresu początków organizacji Kościoła w Polsce, na
Litwie i na Rusi
Grzegorz Agopsowicz (1919-1981) - doktor medycyny, laryngolog. Pochodził z
rodziny lwowskich Ormian. Szkoła średnia we Lwowie, studia medyczne we
Wrocławiu. Ordynator Oddziału Laryngologicznego im. Babińskiego we Wrocławiu.
Tadeusz Agopsowicz (1923-1997) - inżynier budowy okrętów. We Lwowie uczeń szkoły
średniej. Do wybuchu wojny mieszkał w Zakładzie Wychowawczym im. Abrahamowiczów.
Studia na Politechnice Gdańskiej. Docent w Instytucie Okrętowym Politechniki
Gdańskiej. Pochodził z rodziny lwowskich Ormian.
Kazimierz Ajdukiewicz - filozof i logik (1890-1963). Uczeń Kazimierza
Twardowskiego, należał do lwowsko-warszawskiej szkoły filozoficznej. Kierownik
Oddziału I Zakładu Filozoficznego UJK. Przewodniczący Polskiego Towarzystwa
Filozoficznego. Po wojnie profesor UAM w Poznaniu i Uniwersytetu Warszawskiego.
Członek rzeczywisty PAN.
Spirydon Albański (1907-1992) - słynny przedwojenny bramkarz piłkarskiej
reprezentacji Polski, piłkarz KS Pogoń Lwów
Władysław Anders (1892-1970) - generał, po zajęciu Lwowa przez sowietów w 1939
roku więziony na Łąckiego, dowódca II Korpusu
Jan Bołoz Antoniewicz (1858-1922) - profesor historii sztuki na Uniwersytecie
Lwowskim
Szymon Askenazy (1867-1935) - historyk i dyplomata i polityk, profesor historii
nowożytnej na Uniwersytecie Lwowskim.
Herman Auerbach (1901-1942) - wybitny matematyk, profesor w Oddziale A Zakładu
Matematycznego UJK, po zajęciu Lwowa przez hitlerowców zamknięty
w lwowskim getcie. Zamordowany przez Gestapo w 1942 roku.
Marian Auerbach - filolog klasyczny, docent w Wydziale Humanistycznym UJK,
zamordowany przez Niemców w czasie II wojny światowej
Teodor Axentowicz (1859-1938) - plastyk, autor witraży w Katedrze
Erwin Axer (ur. w 1917 roku we Lwowie) - wybitny współczesny polski reżyser.
Wanda Babel de Fronsberg (z domu Niemczycka) (ur. w 1922 r.) - autorka pięknych
wspomnień o przedwojennym polskim Lwowie
Karol Badecki (1886-1953) - profesor historii literatury polskiej, b. dyrektor
Archiwum Akt Dawnych Biblioteki i Muzeum Historycznego we Lwowie, kustosz
Biblioteki Jagiellońskiej, w r. 1949/50 dyrektor Biblioteki Zakładu Narodowego
im. Ossolińskich we Wrocławiu
Oswald Balzer (1858-1933) - sławny historyk prawa polskiego na Uniwersytecie
Lwowskim. Profesor UJK, rektor tej uczelni w roku 1895/96. Obywatel honorowy
Miasta Lwowa. Członek PAU. Wsławił się skuteczną obroną polskiego prawa do
Morskiego Oka w sporze z Węgrami.
Majer Bałaban (1877-1943) - historyk (prace o Żydach lwowskich), profesor prawa
na Uniwersytecie Warszawskim
Stefan Banach (1892-1945) wybitny matematyk, największy polski uczony obok
Mikołaja Kopernika i Marii Skłodowskiej-Curie, jeden z najwybitniejszych w
świecie matematyków XX wieku. Samouk, w 1920 roku został asystentem katedry
matematyki Politechniki Lwowskiej, kierowanej przez prof. Łomnickiego. W tym
samym roku otrzymał doktorat filozofii z matematyki na UJK. W roku 1922
habilitował się, w roku 1924 został profesorem nadzwyczajnym UJK oraz
człokiem-korespondentem PAU. W roku 1927 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego
UJK. Kierownik Oddziału C Zakładu Matematycznego UJK, dziekan Wydziału
Matenatyczno-Przyrodniczego UJK w r. 1933/34, prezes Polskiego Towarzystwa
matematycznego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Nauk
Ukraińskiej SSR. Jeden z twórców tzw. lwowskiej szkoły matematycznej (do której
należeli m.in. także zmarli podczas wojny inni lwowscy matematycy: Stefan
Kaczmarz, Antoni Łomnicki, Włodzimierz Stożek, Stanisław Ruziewicz, Herman
Auerbach, Paweł Juliusz Schauder). Laureat Wielkiej Nagrody PAU w 1939.
Zapoczątkował współczesną analizę funkcjonalną, wniósł istotny wkład w rozwój
teorii topologicznych przestrzeni wektorowych, zajmował się ponadto teorią liczb
rzeczywistych i szeregów ortogonalnych. Autor kilkudziesięciu oryginalnych prac
matematycznych, publikowanych najczęściej w języku francuskim.
W czasie okupacji niemieckiej był karmicielem wszy w lwowskim Instytucie Badań
nad Durem Plamistym R. Weigla. Zmarł tuż przed repatriacją w wyniku choroby
nowotworowej w dniu 31.VIII.1945 roku, w domu pp. Riedlów, pochowany w ich
grobowcu (tuż obok grobu Marii Konopnickiej) na Cmentarzu Łyczakowskim. Jego
pogrzeb stał się wielką manifestacją środowiska naukowego Lwowa. Na cmentarzu
Łyczakowskim żegnało go 16 mówców.
Za najważniejszą pracę Banacha uważa się Théorie des opérations linéaires
(Teoria operacji liniowych, 1932).Posmiertnie wydano: "Wstęp do teorii funkcji
rzeczywistych" i "Rachunek różniczkowy i całkowy". Był jednym z inicjatorów
wydawnictw Studia Mathematica i Monografie Matematyczne.
Tadeusz Barącz (1849-1905) - rzeźbiarz, autor m.in. pomnika króla Jana III
Sobieskiego (obecnie pomnik stoi w Gdańsku na Targu Drzewnym, zaś odnowiona
tablica informuje złotymi literami, że wystawiło go w hołdzie "królowi Janowi
III Sobieskiemu miasto Lwów").
Adam Baron (1924-1977) - lekarz ginekolog. We Lwowie uczeń VIII Gimnazjum, w
czasie wojny w AK, następnie w wojsku jako adiutant gen. Michała
Roli-Żymierskiego. Po wojnie studia medyczne, doktorat, stanowisko adiunkta w I
Klinice Położnictwa i Chorób Kobiecych AM we Wrocławiu. Od młodości poświęcał
się też twórczości poetyckiej (swoje utwory podpisywał niekiedy jako Andrzej
Barski lub Antoni Bambetel). Był kierownikiem literackim Teatru Pantomima we
Wrocławiu i autorem audycji satyrycznych w Radio Wrocław.
Kazimierz Bartel (1882-1941), matematyk, polityk. Profesor geometrii wykreślnej
Politechniki Lwowskiej od 1913. W czasie I wojny światowej 1914-1918 w wojsku
austriackim.1919 uczestnik obrony Lwowa, 1919-1920 minister kolei żelaznych.
Poseł na sejm 1922-1930 - do 1925 z ramienia PSL “Wyzwolenie”,kiedy to opuścił
szeregi stronnictwa z grupą innych posłów przeciwnych zbyt radykalnym tezom
głoszonym przez kierownictwo partii w sprawie reformy rolnej. Stanął w sejmie na
czele Klubu Pracy, który poparł przewrót majowy 1926 J. Piłsudskiego.
1926-1930 trzykrotnie premier i w okresie pełnienia tej funkcji przez
Piłsudskiego 1926-1928 wicepremier. Przeprowadził w sejmie w VIII 1926 nowelę
konstytucyjną, znacznie powiększającą rolę prezydenta w państwie. 1930 odsunięty
od władzy zrezygnował także z mandatu poselskiego i poświęcił się pracy
naukowej. 1937-1939 senator. Po IX 1939 przebywał we Lwowie, gdzie nawiązał
kontakty z radzieckimi władzami okupacyjnymi. Rozstrzelany przez Niemców.
Zofia Batycka - lwowska piękność - Miss Polonia z 1930 roku
Stanisław Batowski-Kaczór (1866-1946), lwowski malarz-batalista, Studiował w
krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych u W.Łuszczkiewicza i F.Cynka oraz akademii
wiedeńskiej i monachijskiej. Współzałożyciel lwowskiego Stowarzyszenie Artystów
"Młoda Polska". Prowadził we Lwowie własną szkołę malarstwa. W willi malarza we
Lwowie przy uli. Ponińskiego (obecnie I.Franki) mieści się aktualnie polski
konsulat.
Adolf Beck - wybitny fizjolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego w r
1912/1913, emerytowany kierownik Zakładu Fizjologii na Wydziale Lekarskim UJK,
członek PAU, zmarł śmiercią samobójczą nie wytrzymawszy presji antyżydowskich
represji w obozie Janowskim w sierpniu 1942 roku.
Władysław Bełza (ur. 17.X.1847 r. w Warszawie, zm. 29.I.1913 r. we Lwowie) -
pisarz, poeta, wieloletni zasłużony pracownik Ossolineum.
Zadebiutował literacko w 1867 roku tomikiem wierszy pt. "Podarek dla grzecznych
dzieci". Jeden z rymowanych utworów ("Kto ty jesteś - Polak mały..."), z
"Katechizmu polskiego dziecka" zdobył niezwykłą popularność wśród milionów
najmłodszych Polaków, powszechnie recytowane jak Polska długa i szeroka. Od 1882
roku pełnił funkcję tzw. skryptora Biblioteki Zakładu Narodowego im.
Ossolińskich , potem został sekretarzem administracyjnym Ossolineum, a od roku
1891 kierownikiem jego Wydawnictwa. Wykorzystując przywilej Ossolineum na
wydawanie podręczników szkolnych, wydawał znaczne ich ilości. Uprawiał popularną
po Powstaniu Styczniowym lirykę społeczno-patriotyczną, ogłaszając kilka jej
zbiorów.
Pochowany w alei zasłużonych na Cmentarzu Łyczakowskim.
Józef Bem (1794-1850) - polski generał artylerzysta, walczył w kampanii
Napoleona przeciw Rosji, brał aktywny udział w Powstaniu Listopadowym,
odznaczony za bohaterstwo orderem Virtuti Militari, na emigracji w Paryżu
działacz związany z hotelem Lambert. W czasie Wiosny Ludów (1848) dowódca obrony
Wiednia, naczelny dowódca armii węgierskiej, po jej upadku przeszedł na islam,
przyjął imię Murat Pasza, zmarł w Syrii. Inżynier, budowniczy lwowskiego
Ossolineum ("kaplica Bema").
Ludwik Bernacki (1882-1939) - historyk literatury polskiej, dyrektor Zakładu
Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie
August Bielowski (1806-1876) - historyk, dyrektor Zakładu Narodowego im.
Ossolińskich we Lwowie
ks.Józef Bilczewski (1860-1923) - arcybiskup lwowski obrządku łacińskiego od
1900 roku, beatyfikowany w 2001 roku przez Papieża podczas wizyty we Lwowie.
Profesor teologii dogmatycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.
Odznaczał się wielką wrażliwością społeczną, troską o biedotę. Usiłowal
zmniejszać konflikty polsko-ukraińskie. Za życia mówiono o nim jak o świętym.
Alfred Biłyk - ostatni wojewoda lwowski - zmuszony rozkazem do opuszczenia Lwowa
we wrześniu 1939 popełnił samobójstwo w Munkaczu na Węgrzech
Jurek Bitschan (1904-1918) - jeden z najmłodszych Orląt - 14-letni bohaterski
obrońca Lwowa poległy w listopadzie 1918 roku, pochowany w katakumbach na
Cmentarzu Orląt
Barbara Bittnerówna - słynna lwowska tancerka, po wojnie w Operze Śląskiej
Bogusław Bobrański (1904-1991) - chemik, profesor Pracowni Chemii
Farmaceutycznej i Organicznej UJK, docent Politechniki Lwowskiej. Po wojnie
profesor i rektor AM we Wrocławiu. Członek rzeczywisty PAN i członek
nowojorskiej Akademii Nauk.
Kazimierz Bocheński (1871-1953) - ginekolog, profesor, kierownik Kliniki
Położniczo-Ginekologicznej UJK. Po wojnie we Wrocławiu.
Wojciech Bogusławski (1757-1829)- aktor, reżyser, "ojciec polskiego teatru", w
latach 1794-99 prowadził stały teatr we Lwowie
Mieczysław Boruta-Spiechowicz (1894-1985)- jeden z dowódców Orląt Lwowskich,
później słynny generał,
Tadeusz Bór-Komorowski (1895-1966) - absolwent Politechniki Lwowskiej, generał,
dowódca AK, po wojnie aż do śmierci w Londynie.
Stefan Bryła (1886-1943) - od 1921 roku profesor Politechniki Lwowskiej, od 1934
- Warszawskiej, pionier zastosowania spawalnictwa w budownictwie. Słynny
budowniczy m.in. mostów. Brał udział w obronie Lwowa w XI 1918 r. Od 1926 roku
poseł na Sejm. Członek PAU. W czasie II wojny działał w tajnym nauczaniu.
Dwukrotnie aresztowany przez hitlerowców - w roku 1942 i 15.IX.1943, został
rozstrzelany 3.XII.1943 r. w Warszawie.
Włodzimierz Burzyński (1900-1970) - inżynier teoretyk budownictwa, od 1921 roku
pracownik naukowy Politechniki Lwowskiej, od 1934 roku profesor mechaniki.
4.I.1945 r. aresztowany przez sowietów, zwolniony 10.VII.1945, powrócił do pracy
w Lwowskim Instytucie Politechnicznym. W 1946 r. przeniósł się do Gliwic, gdzie
został rektorem Politechniki Śląskiej. Od 1949 r. ciężko chory, zmarł
17.VII.1970 r. w Gliwicach.
Łucja Charewiczowa (1897-1943) - polska uczona, historyk, docent UJK, od 1931 r.
kustosz Muzeum Historycznego Miasta Lwowa, autorka wielu naukowych opracowań
dotyczących historii Lwowa. W roku 1925, mając 28 lat i będąc już doktorem nauk
humanistycznych opublikowała prace monograficzną o handlu średniowiecznego
Lwowa. W następnych latach opublikowała szereg prac: "Dziesięciolecie badań nad
dziejami Miasta Lwowa (1929), "Klęski zaraz w dawnym Lwowie" (1930), "Wodociągi
starego Lwowa 1404-1663" (1934), "Czarna Kamienica i jej mieszkańcy" (1935),
"Historiografia i miłośnictwo Lwowa" (1938). Od 1940 roku uczestniczka tajnego
nauczania w Uniwersytecie warszawskim. Aresztowana w lipcu 1943 roku, osadzona
na Pawiaku, wywieziona do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu i tam zamęczona
17.XII.1943 r.
Artur Chwalibogowski - lekarz pediatra. Docent UJK, ordynator Oddziału
Wewnętrznego dla Dzieci Państwowego Szpitala Powszechnego we Lwowie. Po wojnie
na uczelniach: Wrocławia, Szczecina, Zabrza.
Leon Chwistek (1884-1944) - malarz, krytyk i teoretyk sztuki; matematyk i
filozof (szkoła Kazimierza Twardowskiego); członek awangardowego ugrupowania
FORMIŚCI; twórca estetycznych teorii "wielości rzeczywistości" i strefizmu.
Urodzony w 1884 w Krakowie, zmarł w 1944 w Barwiszach k. Moskwy.
Był wybitnym matematykiem i filozofem. W 1906 uzyskał na Uniwersytecie
Jagiellońskim tytuł doktora filozofii. Od 1906 przez dwadzieścia lat, z
przerwami, nauczał matematyki w Gimnazjum J. Sobieskiego. W latach 1908-1909
kontynuował studia filozoficzne w Getyndze. W okresie 1914-1916 służył w
Legionach Polskich. Od 1922 wykładał matematykę na Uniwersytecie Jagiellońskim.
W 1930 objął katedrę logiki matematycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we
Lwowie. W 1941 opuścił Lwów wraz z armią radziecką. Osiadł w Tyflisie (obecnie
Tbilisi), gdzie nauczał analizy matematycznej. W 1943 zamieszkał w Moskwie; tu
został działaczem Związku Patriotów Polskich.
Ks. Jan Cieński (1905-1992) - jeden z nielicznych po wojnie kapłanów polskich na
terenie Ukrainy. W 1938 roku przyjął święcenia kapłańskie, w latach 1938-1945
wikariusz, później - do 1992 roku proboszcz parafii w Złoczowie. W 1967 roku
tajnie konsekrowany przez Prymasa Polski ks. kard. Stefana Wyszyńskiego na
biskupa. Zmarł w Złoczowie, pochowany na tamtejszym cmentarzu.
Tadeusz Cieński (1856-1925) - prawnik, działacz społeczny i znakomity gospodarz
(także hodowca koni), poseł na sejm, wybitny działacz Stronnictwa Narodowego.
Początkowo zwolennik ugody polsko-ukraińskiej, po zastrzeleniu w 1908 roku przez
studenta ukraińskiego jego przyjaciela, namiestnika Galicji - Andrzeja
Potockiego, jej przeciwnik. W listopadzie 1918 roku stworzył we Lwowie Polski
Komitet Narodowy, aby uniemożliwić Ukraińcom przejęcie cywilnej władzy w mieście
i powstrzymać urzędników Namiestnictwa i Magistratu przed współpracą z
Ukraińcami (co się udało!). Od 1922 roku senator z województwa tarnopolskiego.
Jego żoną była Maria Dzieduszycka - córka Włodzimierza, marszałka krajowego i
założyciela Muzeum Przyrodniczego we Lwowie. Z czwórki ich dzieci dwaj synowie:
Władysław i Jan zostali księżmi. Władysław po II wojnie osiadł w Anglii,
natomiast Jan - uznając iż do końca powinien spełniać swe obowiązki
duszpasterskie w Złoczowie - pozostał tam niezależnie od represji stalinowskich.
Tadeusz Cieński w testamencie zapisał 400 morgów ziemi inwalidom wojennym.
Antoni Cieszyński (ur. 1882, zm. 1941), kier. Kl. Stomatologicznej UJK,
zamordowany przez hitlerowców w nocy z 3 na 4 lipca 1941 roku
31 maja 1882 - urodził się w Oleśnicy. Uczęszczał do gimnazjum w Poznaniu i
Bydgoszczy. Studiował w Monachium i Berlinie. W 1905 roku uzyskał dyplom lekarza
dentysty. W latach 1906-1911 studiował medycynę. W 1911 roku uzyskał stopień
doktora medycyny. Był asystentem Instytutu Stomatologicznego Uniwersytetu w
Monachium. W 1907 roku zastosował po raz pierwszy w dziedzinie rentgenologii
stomatologicznej zasadę izometrii. W 1913 roku został mianowany profesorem
nadzwyczajnym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Założył Instytut
Dentystyczny. Podczas I wojny światowej przebywał w Wiedniu. Tam też w 1915 roku
ożenił się z Różą Troczyńską (1895-1982). Mieli trójkę dzieci: Janinę, Tomasza i
Hannę. Organizator i kierownik Polskiej Słuzby Sanitarnej w Obronie Lwowa 1918.
Od 1918 do 1939 roku był kierownikiem Instytutu Dentystycznego we Lwowie.
Odznaczony Krzyżem Orląt i Krzyżem Obrony Lwowa 1918. Ogłosił drukiem 378 prac.
W nocy 3/4 lipca 1941 roku aresztowany wraz z grupą profesorów lwowskich. O
świcie 4 lipca 1941 roku rozstrzelany na Wzgórzach Wuleckich.
Tomasz Cieszyński ur. 1920, we Lwowie - chirurg, profesor medycyny we Wrocławiu,
syn Antoniego Cieszyńskiego
Roman Cieślewicz (1930-1996) - artysta grafik, czołowy przedstawiciel polskiej
szkoły plakatu. Urodził się we Lwowie. Uczeń szkoły im. M. Konopnickiej przy ul.
Zielonej 10. Jako 14-15 letni chłopiec śpiewał solo w kościele pw. św.
Wincentego a Paulo przy ul. Snopkowskiej. Po wojnie studiował w krakowskiej ASP.
Większą część życia spędził za granicą (Genua, Paryż). Zdobył wiele prestiżowych
nagród.
Jan Czekanowski (1882-1965), polski podróżnik, antropolog, etnolog, statystyk,
demograf, profesor uniwersytetów we Lwowie (kierownik Zakładu
Antropologiczno-Etnologicznego UJK, rektor UJK w latach 1934-1936), Lublinie,
Poznaniu, członek PAN. Wykształcenie etnografa i antropologa zdobył w Zurychu i
Berlinie. Jako asystent Muzeum Etnograficznego w Berlinie uczestniczył w
wyprawie do Afryki Równikowej.
Po powrocie usystematyzował zebrane materiały antropologiczne i etnograficzne,
które zostały wydane aż w pięciu tomach. Wkrótce wyjechał do Petersburga, a w
wieku 31 lat wrócił do kraju i zajął się wszechstronną działalnością naukową. Po
II wojnie światowej przeprowadził badania dynamiki rozwoju ludności w okresie
1937-46 i strat ludnościowych Polski.
Napisał wiele artykułów, rozpraw i książek m.in. Zarys antropologii Polski, W
głąb lasów Aruwimi. Dziennik wyprawy do Afryki Środkowej. Jednym z wielkich
osiągnięć uczonego jest wprowadzenie metod statystycznych w badaniach
antropologicznych.
Anna Czekanowska-Kuklińska (ur. w 1929), polska etnomuzykolog. Urodziła się we
Lwowie (córka Jana Czekanowskiego). Studiowała muzykologię na uniwersytecie w
Poznaniu (1948-52). Od 1957 pracuje w Inst. Muzykologii UW (od 1976 jako
profesor), 1975-91 dyrektor tego instytutu. Autorka wielu prac i artykułów
poświęconych muzyce ludowej w polskich i zagranicznych czasopismach naukowych
oraz podręczników etnomuzykologii. Działa także w licznych towarzystwach
naukowych w Polsce i za granicą.
Adam Didur (1874-1946) - genialny polski artysta śpiewak, największy bas
wszechczasów. Cechowała go niedościgła potęga brzmienia głosu przy
niepowtarzalnym pieknie jego barwy, a równocześnie fenomenalne zdolności gry
aktorskiej. Przyciągał tłumy widzów na całym świecie i przesuwał na drugi plan
występy wielkiego rosyjskiego basa Teodora Szalapina. Solista Teatru La Scala w
Mediolanie, Teatru Wielkiego w Warszawie i przez 20 lat pierwszy bas
Metropolitan Opera w Nowym Jorku. Kochał Lwów i często występował w Teatrze
Wielkim.. Po wojnie tworzył Operę Śląską, angażując do niej lwowskich śpiewaków:
Wiktorię Calmę, Franciszkę Denis-Słoniewską, Jadwigę Lachetówną, Franciszka
Arno, Lesława Finze, Andrzeja Hiolskiego, Włodzimierza Hiolskiego-Lwowicza,
Władysława Szeptyckiego, Ryszarda Żabę.
Odo (Otton) Dobrowolski (1883 - 1917)- Lwowski akwarelista i rysownik. Jako
wolny słuchacz studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych; swe artystyczne
umiejętności doskonalił w Paryżu w latach 1908-1909, a następnie w Monachium,
skąd przyjechał do Lwowa. Paryż odwiedził ponownie ok. 1912 r. Dominującym w
jego twórczości tematem był pejzaż miejski, głównie paryski i lwowski; istotne
miejsce w historii grafiki młodopolskiej zajmuje litograficzna teka
Dobrowolskiego "Lwów" (1914-15). Widoki zabytków architektury,
monumentalizowanych kościołów, kamienicznych fasad, zatopionych w wieczornym
mroku placów i nadrzecznych bulwarów artysta wykonywał akwarelą i gwaszem, bądź
tuszem. W latach 1911-14 skoncentrował się na technice pastelu. W 1915 roku
wyjechał do Rosji. Zmarł w 1917 roku w Kijowie.
Ignacy Drexler (1878-1930) - urbanista, profesor budowy miast na Wydziale
Inżynierii PLw. Opracował projekt regulacji Lwowa, projektował zagospodarowanie
cmentarza Łyczakowskiego. Zmarł 14.XII.1930 r. we Lwowie.
Maria Dulębianka (1861-1919) - malarka, literatka, publicystka, emancypantka,
organizatorka wielu akcji i przedsięwzięć obywatelskich w Galicji. Pochodziła z
rodziny ziemiańskiej. Młodość spędziła w Krakowie, gdzie ukończyła pensję
Maliszewskiej i studiowała malarstwo pod kierunkiem Jana Matejki (późniejsze
studia w Warszawie pod kierunkiem Wojciecha Gersona i w Paryżu u Carolusa
Duranda). Od 1900 roku głęboko zaprzyjaźniła się z Marią Konopnicką, co stało
się ostoją i osłodą jej życia i bodźcem do pracy społecznej. Kosztem zahamowania
twórczości artystycznej przez długie lata zajęła się ratowaniem zdrowia
Konopnickiej. Śmierć Konopnickiej w 1910 roku stała się dla Dulębianki
wstrząsem, ale także podnietą do spotęgowania działalności obywatelskiej. Była
organizatorką wręcz gigantycznego pogrzebu Konopnickiej we Lwowie, który
zamienił się w wielką manifestację patriotyczną. Stała się czołową polską
emancypantką. Zwalczała egoizm narodowy, będąc gorącą orędowniczką
niepodległości Polski, nawoływała do ugody i współpracy z Ukraińcami. Podczas
Obrony Lwowa w listopadzie 1918 roku organizowała wraz z prof. Antonim
Cieszyńskim polską służbę sanitarną. W styczniu 1919 roku wraz z równie
zasłużoną w okresie Obrony Lwowa sanitariuszką, hrabiną Teodozją Dzieduszycką,
wyruszyła 26 stycznia 1919 roku jako delegatka Tymczasowego Komitetu Rządowego w
niebezpieczną podróż do Stanisławowa, Kołomyi, Czortkowa, Mikuliniec, Tarnopola
i Złoczowa, aby zlustrować obozy dla internowanych żołnierzy polskich (Lwów
okrążony był wszak nadal przez wojska ukraińskie) i ulżyć ich doli. Podróż
odbywały końmi wśród zasp śnieżnych, w czasie niezwykle ostrych mrozów. Zaraziły
się od chorych na tyfus plamisty jeńców polskich, wróciły po kilku dniach do
Lwowa, alarmując polską opinie publiczną o dramatycznej sytuacji jeńców
polskich, przywożąc setki listów i wieści o doli rodaków. Witano je we Lwowie
entuzjastycznie. 7 marca zmarła na tyfus Maria Dulębianka, następnego dnia zaś
Teodozja Dzieduszycka (1882-1919). Pogrzeb Dulębianki był jedną z największych
manifestacji żałobnych we Lwowie. Wzięli w nim udział Polacy i Ukraińcy. Zwłoki
Dulębianki złożono początkowo w grobowcu Marii Konopnickiej, zaś w 1927 roku
przeniesiono je na Cmentarz Orląt. (za Stanisławem Nicieją)
Irena Dziedzic -pochodząca ze Lwowa znana dziennikarka, prezenterka telewizyjna
("Tele Echo" itd)
Benedykt Dybowski (1833-1930) - zoolog, profesor Szkoły Głównej w Warszawie,
powstaniec 1863 roku. Objęty oskarżeniem w procesie Romualda Traugutta i skazany
na zsyłkę, 14 lat przebywał nad Bajkałem i 4 lata (dobrowolnie) na Kamczatce.
Zbadał i opracował faunę Bajkału i częściowo dorzecza Amuru. Opisał wiele nowych
dla nauki gatunków bajkalskich skorupiaków. Wysnuł hipotezę, że wschodnia
Syberia dzięki swojemu zróżnicowaniu geograficznemu, klimatycznemu i dynamice
geologicznej była centrum rozprzestrzeniania nowo powstałych gatunków. Po
powrocie do kraju osiedlił się we Lwowie. W latach 1884-1906 był profesorem i
dyrektorem Zakładu Zoologicznego Uniwersytetu Lwowskiego. Członek PAU. Zmarł w
wieku 97 lat, pochowany wśród powstańców styczniowych na Łyczakowie. Niestety na
jego grobie umieszczono za czasów sowieckich ukraińską inskrypcję.
Włodzimierz Dzieduszycki (1825-1899) - mecenas nauki, przyrodnik, kolekcjoner,
przodujący hodowca i pionier ochrony przyrody, muzealnik i organizator życia
społecznego. Właściciel potężnej Biblioteki Poturzyckiej przeniesionej do Lwowa,
twórca i kierownik lwowskiego Muzeum Przyrodniczego (założone w roku 1855,
ofiarowane Narodowi w r. 1880, w r. 1893 założył Ordynację Poturzycką dla
zapewnienia Muzeum bytu materialnego). Sam żył skromnie i poważnie, nie zabiegał
o rozgłos. We Lwowie mieszkał w mieszkaniu przy ulicy Kurkowej.
Wojciech Dzieduszycki (ur. 13.VII.1848 w Jezupolu koło Stanisławowa, zm.
23.III.1909 r. w Wiedniu) - polityk, uczony, pisarz, filozof, autor licznych
rozpraw o tematyce filozoficznej, historycznej i estetycznej (1878 - "Studia
estetyczne", "Ateny"). Od 1894 roku docent historii filozofii, etyki i estetyki
Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Lwowskiego. Był członkiem austriackiej
Rady Państwa i prezesem parlamentarnego Koła Polskiego.
Wojciech Dzieduszycki - hrabia, mieszkający dziś we Wrocławiu, przedstawiciel
rodziny ogromnie zasłużonej dla Lwowa (m. in. muzeum Dzieduszyckich)
Adam Fischer (1889-1943)- etnolog i etnograf, kierownik Zakładu Etnologicznego
UJK, dziekan Wydziału Humanistycznego w r. 1934/1935. Zmarł 22.XII.1943 r. na
skutek braku opieki lekarskiej w wieku 54 lat. Pochowany na Cmentarzu
Łyczakowskim.
Stanisław Frankl (1903-1944) - ksiądz profesor, kierownik Zakładu Teologii
Dogmatycznej UJK i rektor Metropolitalnego Seminarium Duchownego we Lwowie.
Jeden z najmłodszych profesorów UJK - nominacje profesorską otrzymał w wieku 35
lat. Wykładał po łacinie - jego wykłady cieszyły się szczególnym uznaniem i
zainteresowaniem. Był kuratorem stowarzyszenia Koleżeńska Pomoc Studentów
Teologii UJK. W czasie okupacji niemieckiej uwięziony najpierw w Brygidkach,
później ze względu na pogarszający się stan zdrowia przeniesiony do więziennego
szpitala na Zamarstynowie. 15 kwietnia 1943 r. został uwolniony w wyniku
precyzyjnej akcji AK, której głównym celem było uwolnienie Lecha Sadowskiego,
szefa Oddziału VI KOmendy Obszaru Nr 3 AK. Przez ponad rok ukrywał się w
klasztorze Reformatów. Pobyt w więzieniu jednak doszczętnie zrujnował mu
zdrowie. Zmarł 26.VI.1944 roku w wieku 41 lat, pochowany na Cmentarzu Janowskim
jako Jan Gliniecki. Był wychowawcą wielu wybitnych kapłanów, m.in. późniejszego
kardynała Władysława Rubina, prefekta watykańskiej Kongregacji ds. Kościołów
Wschodnich, ks. arcbp. dr. Ignacego Tokarczuka, byłego metropolity przemyskiego.
Aleksander Fredro (ur. 20.VI.1793 r. w Surochowie k. Jarosławia, zm. 15.VII.1876
r. we Lwowie)- słynny komediopisarz - mieszkał w swoim dworku na Chorążczyźnie
we Lwowie. Kształcił się jedynie w domu. W 1809 roku (mając 16 lat) zaciągnął
się do kawalerii Księstwa Warszawskiego. W latach 1812-1814 brał udział w
kampaniach napoleońskich. Odznaczony złotym orderem Virtuti Militari i francuską
Legia Honorową. Po powrocie do Rudek i Lwowa działał w galicyjskim Sejmie
Stanowym oraz na własną rękę. Starał się m.in. o budowę w Galicji pierwszej
linii kolejowej i współpracował przy tworzeniu Towarzystwa Kredytowego
Ziemskiego i Galicyjskiej Kasy Oszczędności. W czasie Wiosny Ludów był członkiem
lwowskiej Rady Narodowej. Oskarżony przez władze austriackie o zdrade stanu,
uniknął więzienia i smierci dzięki wstawiennictwu ówczesnego namiestnika
Galicji, Agenora Gołuchowskiego. Jest autorem wielu komedii: "Mąż i żona"
(1821), "Pan Geldhab" (1821), "Cudzoziemczyzna" (1824), "Damy i huzary" (1825),
"Pan Jowialski" (1832), "Śluby panieńskie" (1833), "Zemsta" (1834), "Dożywocie"
(1835). Wszystkie komedie Fredry były wystawiane w nowo wzniesionym w latach
1837-1842 z inicjatywy i kosztem hrabiego Stanisława Skarbka - Teatrze
Skarbkowskim. W 1828 roku po dziesięcioletnich staraniach o uzyskanie rozwodu
swojej wybranki zawarł związek małżeński z Zofią z Jabłonowskich Skarbkową (żoną
fundatora teatru). Ich córka była matką mi.in. metropolity grekokatolickiego
Andrzeja Szeptyckiego. W 1842 roku na skutek ataków niektórych literackich
krytyków (m. in. poety Seweryna Goszczyńskiego, Leszka Dunin Borkowskiego i
Lucjana Siemieńskiego), Fredro zamilkł nagle na arenie publicznej. Pisał jednak
dalej - był twórca kolejnych kilkunastu sztuk teatralnych. Zmarł w swoim
lwowskim dworku (zburzonym na początku XX wieku) 15 lipca 1876 roku. Pochowany
został w rodzinnej krypcie Fredrów w parafialnym kościele w Rudkach.
Zygmunt Fuchs - docent doktor, kierownik Laboratorium Aerodynamicznego na
Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, zginął podczas okupacji,
zastrzelony wraz z żoną przez hitlerowców w obozie Janowskim.
Jan Gerhard (pseud. lit. - właściwe nazwisko: Bardach) - urodzony i wychowany we
Lwowie literat (m.in. kontrowersyjne "Łuny w Bieszczadach")
Mieczysław Gębarowicz - (ur. 17 XII 1893 w Jarosławiu, zm. 2 IX 1984 we Lwowie)
wielki uczony i humanista – historyk sztuki i historyk. Wraz z rodzicami
mieszkał w Jarosławiu, Stanisławowie, później w Buczaczu i wreszcie we Lwowie. W
1912 roku rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego na
dwóch kierunkach: historii powszechnej i historii sztuki. Studia te były
przerwane na pewien czas przez wydarzenia pierwszej wojny swiatowej i walk
polsko - ukraińskiech w 1918 roku, kiedy to wziął on udział w obronie Lwowa. W
1920 roku został asystentem Katedry Historii Polski UJK, po czym w 1922 roku
przeszedł do pracy w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich, gdzie od 1923 roku
był kustoszem Muzeum Lubomirskich. Prowadził szerokie prace naukowe, brał udział
w naukowo-dydaktycznych podróżach do Włoch, Francji, Belgii, Hiszpanii, Niemiec,
Austrii i Czechosłowacji. W 1928 roku obronił rozprawę habilitacyjną na UJK,
uzyskując stopień docenta historii sztuki, a w roku 1936 został mianowany
profesorem na Wydziale Humanistycznym UJK. Od roku 1923 do 1938 wykładał równiez
historie sztuki na Wydziale Architektonicznym Politechniki Lwowskiej. Po wybuchu
II wojny światowej i śmierci w dniu 18.IX.1939 r. dyrektora Ossolineum Ludwika
Bernackiego był - obok Kazimierza Tyszkowskiego i Władysława Wisłockiego -
jednym z trzech dyrektorów ZNiO. W grudniu 1939 roku nowym dyrektorem Ossolineum
został polski komunista Jerzy Borejsza. Po zajęciu Lwowa przez Niemców w 1941
roku i skrytobójczym zamordowaniu Władysława Wisłockiego, kierującego początkowo
ZNiO, kierownikiem dawnego Ossolineum, połączonego z Biblioteką Baworowskich,
został Mieczysław Gębarowicz. Przez okres aż do ponownego zajęcia Lwowa przez
Rosjan w 1944 roku starał się zabezpieczyć i ochronić prze zniszczeniem zasoby
Ossolineum. W 1944 roku pozostał świadomie we Lwowie. W latach 1946-1949 pełnił
kierownicze funkcje zarówno w dawnym Ossolineum jak i na lwowskim uniwersytecie.
W lutym 1950 roku wraz z innymi starymi pracownikami Biblioteki jako żywioł
niepożądany został zwolniony z pracy. Pracował później jako zwykły bibliotekarz
w różnych lwowskich instytucjach, zakwalifikowany jako "młodszy pracownik
naukowy". Dopiero w 1962 (w wieku 69 lat) roku uzyskał sowiecką nominację na
"starszego pracownika naukowego". Wyrzucony w 1962 roku na emeryturę, w
atmosferze nagonki za pracę naukową o lwowskich dziełach sztuki, zatytułowaną:
"Studia nad dziejami kultury artystycznej późnego renesansu w Polsce", był
autorem imponującej liczby kolejnych dzieł naukowych pisanych w nader skromnych
warunkach materialnych, bez możliwości korzystania z zasobów bibliotecznych
Ossolineum. Zmarł we Lwowie 2 września 1984 roku i został pochowany na Cmentarzu
Łyczakowskim.
Stanisław Głąbiński (urodził się w 1862 roku w Skolem, zmarł w sowieckim
więzieniu w Charkowie w 1941 roku) - uczony, wybitny polityk i publicysta, w
okresie zaborów poseł do Rady Państwa monarchii austrowęgierskiej, w
niepodległej Polsce parlamentarzysta II Rzeczypospolitej.
Szkołę średnią ukończył w Samborze, studia odbył na Wydziale Prawa Uniwersytetu
Lwowskiego. Doktoryzował się w 1887 roku, a w rok później rozpoczął wykłady z
zakresu ekonomii społecznej, zastępując na katedrze profesora Leona Bilińskiego,
który został ministrem finansów monarchii austrowęgierskiej. Pracę habilitacyjną
napisał na temat "Systemu fizjokratów w ekonomice społecznej" (1888 r.).
Ekonomii poświęcił też swoje następne prace: "Pojęcie nauki skarbowej" (1889)
oraz "Reformę waluty w Austrii" (1890). W 1892 roku został profesorem
nadzwyczajnym, a w 1895 roku zwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego. Od 1889 do 1890
roku pełnił obowiązki dziekana Wydziału Prawa; w latach 1908-1909 był rektorem
tej uczelni. Od 1890 roku był czołowym działaczem Narodowej Demokracji,
obejmując stanowisko redaktora naczelnego "Gazety Narodowej". Brał udział w
zakładaniu wielu instytucji wyższej użyteczności publicznej w Galicji. W 1902
roku został posłem do Rady Państwa, czyli austro-węgierskiego parlamentu, w
której zasiadał do 1918 roku. Niezależnie od tego, od 1904 roku był posłem w
sejmie galicyjskim. W 1907 r. został prezesem Koła Polskiego, a w 1910 roku -
prezydentem połączonych izb poselskich - austriackiej i węgierskiej. Nawiązał
bliską współpracę z politykami reprezentującymi Ligę Narodową, przede wszystkim
Janem Gwalbertem Pawlikowskim oraz Stanisławem Grabskim W styczniu 1911 roku
objął stanowisko ministra kolei w gabinecie premiera Reinharda Bienertha.
Pełniąc obowiązki szefa tego resortu, przyczynił się w dużym stopniu do
spolonizowania administracji kolejowej na terenie Galicji. W październiku 1918
roku udał się do Warszawy, przyjmując propozycję objęcia teki ministra spraw
zagranicznych w rządzie Józefa Świeżyńskiego. Opracował wówczas zasady ordynacji
wyborczej do Sejmu Ustawodawczego Odrodzonej Rzeczypospolitej, do którego wybory
wyznaczono na 26 stycznia 1919 roku. W 1919 roku uzyskał mandat poselski do
Sejmu Ustawodawczego z listy Związku Ludowo-Narodowego (pod taką nazwą w szranki
wyborcze stanęła Narodowa Demokracja). Niebawem został prezesem Rady Naczelnej
ZL-N oraz przewodniczącym klubu poselskiego tego ugrupowania. Funkcję tę
piastował także w Sejmie pierwszej kadencji po wyborach, które odbyły się w
listopadzie 1922 roku. W maju 1923 roku podpisał w imieniu Związku
Ludowo-Narodowego porozumienie z Polskim Stronnictwem Ludowym "Piast" (tzw. pakt
lanckoroński), w wyniku którego doszło do powstania centroprawicowego rządu
Wincentego Witosa. Głąbiński został w nim wicepremierem oraz ministrem wyznań i
oświecenia publicznego. Trzy lata później odegrał znaczącą rolę przy tworzeniu
drugiego gabinetu pod przewodnictwem tego samego polityka z udziałem narodowej i
chrześcijańskiej demokracji, Narodowej Partii Robotniczej oraz "Piasta". W
latach 1928-1935 zasiadał w Senacie, przewodnicząc klubowi Stronnictwa
Narodowego. Na początku września 1939 roku ewakuował się ze Lwowa wraz z
przedstawicielami rządu do Rumunii, skąd po kilku dniach powrócił do Lwowa.
Aresztowany przez NKWD, skazany na 8 lat więzienia za nielegalne przekroczenie
granicy, był więziony do czerwca 1941 roku we Lwowie, skąd po inwazji
hitlerowskiej na ZSRR został ewakuowany na wschód. Zmarł w 1941 roku w więzieniu
w Charkowie.
Jego synem jest długoletni korespondent zagraniczny PAP, Stanisław Głąbiński.
Agenor Gołuchowski (starszy)(1812-1875), senator, premier, minister spraw
zagranicznych, namiestnik Galicji;
Agenor Gołuchowski (młodszy)(1849-1921), polityk i dyplomata austriacki. W 1895
powołany na stanowisko ministra spraw zagranicznych, piastował je do 1906. Nie
był politykiem wybitnym, posiadającym własne koncepcje polityki zagranicznej
Austro-Węgier. Jego działania dyktował raczej ówczesny układ sił i bieg wydarzeń
politycznych. W grudniu 1897 doprowadził do odprężenia w stosunkach
austriacko-rosyjskich, co pozwoliło Austro-Węgrom uzyskać bardziej niezależną od
Niemiec pozycję w trójprzymierzu. W czerwcu 1902 podpisał traktat z Niemcami i
Włochami odnawiający trójprzymierze i przedłużający je bez zmian na dalsze 12
lat. W 1907 jako przewodniczący grupy polskiej rozpoczął działalność na forum
Izby Panów. W okresie I wojny światowej stanął na czele komisji politycznej Koła
Polskiego, uczestnicząc w pracach nad tzw. wyodrębnieniem Galicji. Po 1918
wycofał się z życia politycznego.
ks. Zygmunt Gorazdowski (1845-1920), beatyfikowany przez Papieża podczas wizyty
we Lwowie w czerwcu 2001 roku, ksiądz lwowski, opiekun ubogich, w latach
1902-1913 proboszcz parafii św.Mikołaja
Zygmunt Gorgolewski (1845-1903) - dyrektor lwowskiej Szkoły Przemysłowej,
architekt, twórca m.in. Teatru Wielkiego we Lwowie. Wielkopolanin, we Lwowie
spędził ostatnie dziesięć lat swojego życia, pochowany został w alei zasłużonych
na cmentarzu Łyczakowskim.
Anna Gostyńska (1847-1918) - artystka dramatyczna, wspaniała odtwórczyni ról w
sztukach Fredry, Zapolskiej (niezapomniana Dulska), Wyspiańskiego (premiera
"Wesela"). Pochowana na cmentarzu Łyczakowskim obok Gabrieli Zapolskiej.
Seweryn Goszczyński (1801-1876) - poeta, działacz niepodległościowy, powstaniec.
Urodził się 4 listopada 1801 r. w Ilińcach na Ukrainie. Z powodu niezamożności
rodziców, nie odebrał starannego wykształcenia. Uczył się z przerwami w różnych
szkołach, najdłużej w szkole bazylianów w Humaniu, gdzie zaprzyjaźnił się z J.
B. Zaleskim i M. Grabowskim. W 1820 przybył do Warszawy, tu wstąpił do tajnego
Związku Wolnych Braci Polaków. Na wieść o wybuchu powstania w Grecji, w sierpniu
1821 wyruszył pieszo na Ukrainę, aby przez Odessę dotrzeć do walczących. Z braku
funduszów zatrzymał się na Ukrainie, gdzie przebywał do r. 1830, prowadząc
działalność konspiracyjną. Ścigany przez policję, zmieniał często miejsce
zamieszkania. W okresie tym napisał wiele wierszy patriotycznych, wśród nich
Ucztę zemsty. W czerwcu 1830 r. przyjechał do Warszawy i wstąpił do
sprzysiężenia Piotra Wysockiego. Uczestniczył w ataku na Belweder; następnie
walczył ( w randze kapitana ) w korpusie generała J. Dwernickiego. Wziął udział
w bitwach pod Stoczkiem i Nową Wsią. Po kapitulacji Warszawy przekroczył granicę
pruską wraz z korpusem generała Rybińskiego. Przeżycia związane z tym faktem
znalazły swój wyraz w wierszu Wyjście z Polski. Osiedlił się w Galicji. Z
działalności polityczno - społecznej nie zrezygnował. Z jego inicjatywy powstał
w 1832 we Lwowie Związek Dwudziestu Jeden. Ok. r. 1835 założył w Krakowie
Stowarzyszenie Ludu Polskiego. Był współzałożycielem grupy literackiej Ziewonia.
Ścigany przez policję austriacką (sąd w Warszawie skazał go zaocznie na karę
śmierci ) ukrywał się pod przybranymi nazwiskami. Pobyt na Podhalu sprawił, że
zainteresował się kulturą tego regionu, odkrywając Tatry dla literatury
polskiej. w r. 1838 emigrował do Francji. W Strasburgu współredagował satyryczne
pismo "Pszonka", ideowo związane z Towarzystwem Demokratycznym Polskim. Poznał
Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego. W 1842 wstąpił do Koła Towiańczyków (
był jego sekretarzem ). Odciął się wówczas od swojej dawnej działalności
politycznej , zrezygnował na wiele lat z pisarstwa. Kołu pozostał wierny do
końca życia. Żył w bardzo trudnych warunkach materialnych, w czasie Komuny
Paryskiej omal nie umarł śmiercią głodową. W r. 1872, dzięki pomocy przyjaciół,
wrócił do kraju, uroczyście witany przez rodaków i osiadł we Lwowie. Zmarł w
cztery lata później, 25 lutego. Pochowany został na lwowskim cmentarzu
Łyczakowskim.
Kazimierz Górski - trener piłkarskiej reprezentacji Polski. Urodzony 2.III.1921
r. we Lwowie. Grał w piłkę nożną na pozycji napastnika (RKS Lwów, Spartak Lwów,
Dynamo Lwów, Legia Warszawa). Szkolił reprezentację Polski juniorów w latach
1956-66, reprezentację do lat 23 w latach 1966-70, I reprezentację narodową -
prowadził ją z wielkimi sukcesami w latach 1970-76 (pierwszy mecz ze Szwajcarią
w Lozannie 5.5.1971 roku). W tym okresie z drużyną zdobył złoty medal na
Igrzyskach Olimpijskich w Monachium (1972 rok), srebrny medal na mistrzostwach
świata w 1974 roku (boiska Niemiec) i srebrny medal na Igrzyskach Olimpijskich w
Montrealu (1976 rok). Prowadził reprezentację w 73 meczach (45 zwycięstw).
Stefan Grabiński (1887-1936) - pisarz; powieści i opowiadania fantastyczne w
duchu E. A. Poego.
Urodzony 25 lutego 1887 w Kamionce Strumiłowej nad Bugiem; ojciec był sędzią
powiatowym, matka nauczycielką gry na fortepianie. Naukę rozpoczął w Samborze,
maturę uzyskał we Lwowie. W 1905 roku wstąpił na wydział filologiczny
Uniwersytetu we Lwowie. Studiował literaturę polską i filologię klasyczną pod
kierunkiem Wilhelma Bruchnalskiego i Józefa Kallenbacha. Na studiach nawiązał
znajomości m.in. z Juliuszem Kleinerem, Stanisławem Łempickim, Stanisławem
Kotem, Stefanem Wierczyńskim. Po ukończeniu studiów w 1910 uczył w lwowskich
gimnazjach państwowych i prywatnych. W latach 1914-1915 przebywał w Wiedniu, w
latach 1917-1921 uczył w Przemyślu. W 1927 odbył podróż do Włoch, w 1929 do
Rumunii. W 1931 z powodu zaawansowanej gruźlicy przeszedł w stan spoczynku i
zamieszkał w Brzuchowicach - podlwowskiej miejscowości kuracyjnej. Zmarł 12
listopada 1936 we Lwowie.
Debiutował wydanym pod pseudonimem Stefan Żalny tomikiem opowiadań pt. "Z
wyjątków. W pomrokach wiary". Nie był to jednak debiut udany. Rozgłos i uznanie
przyniosły mu dwa kolejne zbiory nowel: "Na wzgórzu róż" (1918) oraz "Demon
ruchu" (1919). Poza wymienionymi tomikami Grabiński wydał jeszcze "Szalonego
pątnika" (1920), "Niesamowitą opowieść" (1922), "Księgę ognia" (1922),
"Namiętność" (1930). Ponadto napisał kilka powieści : "Salamandra" (1924), "Cień
Bafometa" (1926), "Klasztor i morze" (1928), "Wyspa Itongo" (1936). Pozostawił
po sobie niedokończony rękopis powieści "Motywy docenta Ponowy". Na scenach
Warszawy, Krakowa i Lwowa wystawiał swoje sztuki: "Willa nad morzem" (Ciemne
siły) i "Zaduszki".
Jan Grek (1875-1941) - internista, profesor w Klinice Chorób Wewnętrznych UJK,
szwagier Tadeusza Boya-Żeleńskiego, zamordowany wraz z nim i z żoną, Marią
Pareńską-Grekową (uwiecznioną jako Maryna w "Weselu" Wyspiańskiego) na Wzgórzach
Wuleckich.
Artur Grottger - znakomity rysownik i artysta malarz. Urodził się 11 grudnia
1837 roku w Ottyniowicach powiat Bóbrka, niedaleko Lwowa. Jego ojciec Jan Józef
był dzierżawcą majatku należącego do hrabiego Hilarego Siemianowskiego. Ojciec
Artura walczył w Powstaniu Listopadowym jako oficer piątego punktu ułanów
"Warszawskie Dzieci", był zamiłowanym malarzem, wykształconym w wiedeńskiej
Akademii Sztuk Pięknych. On właśnie udzielał uzdolnionemu synowi domowych lekcji
rysunku. Jako jedenastoletni chłopiec został oddany na nauke do pracowni
lwowskiego malarza Jana Maszkowskiego, gdzie na długie lata zaprzyjaźnił się z
jego synem, Marcelim. Poważniejsze studia malarskie odbył Artur Grottger w
krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych oraz - w latach 1855-1858 w Akademii Sztuk
Pięknych w Wiedniu. W Wiedniu mieszkał aż do roku 1865. Z powodu nieustannych
tarapatów finasowych towarzyszących mu przez całe życie, wędrował po Galicji od
dworu do dworu, zarabiając na życie rysowaniem i malowaniem obrazów o
przygodnej, nieraz banalnej tematyce. Stworzył w tym okresie również
najdoskonalsze cykle rysunków wykonanych czarną i biała kredką na kartonach
Nigdy nie widział Powstania Styczniowego, a stworzył z wyobraźni wstrząsające
rysunki: "Polonia" (1863) i "Lituania" (1864-1866). W 1866 roku na balu w
lwowskim Towarzystwie Strzeleckim poznał 16-letnią Wandę Monne. Gwałtowna miłość
gorącej polskiej patriotki Wandy i mającego jeszcze tylko dwa lata życia przed
soba Artura, której przeciwna była rodzina Wandy, obfitująca w wiele
romantycznych spotkań i długich, afektowanych listów, nie mogła niestety
zakończyc się szczęśliwie. Artur w nadziei na osiągnięcie sukcesu wyjechał do
Paryża, gdzie - chory na gruźlicę - zdołał zakończyć cykl "Wojna", który
sprzedał austriackiemu cesarzowi Franciszkowi. W grudniu 1867 roku, nękany
płucnymi krwotokami, opadający z sił, został wysłany przez lekarzy do słynnego
uzdrowiska Amelies-les-Bains w francuskich Pirenejach, gdzie zmarł 13 grudnia
1867 roku. Zwłoki artysty sprowadziła do Lwowa w dniu 4 lipca 1868 roku jego
młodziutka narzeczona i pochowała go na cmentarzu Łyczakowskim w miejscu, które
kiedyś podczas wspólnego spaceru, Grottger wybrał.
Alicja Grześkowiak (ur. w 1943 roku w Świrzu koło Lwowa) - była Marszałek
Senatu, profesor UMK w Toruniu. Córka dr Eugeniusza Bautro, prawnika, który od
1936 roku pracował w Zakładzie Prawa Karnego UJK jako starszy asystent
wolontariusz (bez wynagrodzenia).
Władysław Gubrynowicz (1836-1914) - księgarz lwowski
Ludomił Klemens Gyurkovich (1899-1980) - architekt, obrońca Lwowa, autor
licznych budowli we Lwowie (7 kościołów oraz m.in. ołtarz w kościele św.
Elżbiety we Lwowie)
Zygmunt Hałuniewicz (1889-1974) - ksiądz infułat, kanclerz lwowskiej Kurii
Metropolitalnej (1921-1945). W 1912 roku przyjął święcenia kapłańskie, po czym
był kolejno wikariuszem w Pieniakach i w parafii św. Antoniego we Lwowie,
więzień sowieckich łagrów w Donbasie, w kamieniołomach Karelii i in.
(1945-1955), po zwolnieniu z obozu proboszcz parafii św. Marii Magdaleny we
Lwowie (1955-1962), później od 1962 roku duszpasterz przy Bazylice
Metropolitalnej. Pochowany na cmentarzu Janowskim w grobowcu jezuitów.
Adam Hanuszkiewicz - reżyser
Marian Hemar (Jan Marian Hescheles) - autor piosenek "Wesołej Lwowskiej Fali"
Zbigniew Herbert (1924-1998) - wybitny poeta polski. Uczeń VIII Gimnazjum im.
Kazimierza Wielkiego. Po ekspatriacji w 1944 roku do Krakowa studiował
polonistykę, malarstwo, prawo i filozofię. Był związany z opozycją
demokratyczną. Kandydował do Nagrody Nobla. W dzieciństwie mieszkał w kamienicy
przy Łyczakowskiej 55 (tam jest dziś tablica pamiątkowa), później w domu przy
Obozowej 3.
Andrzej Hiolski - Wspaniały polski baryton. Urodził się we Lwowie 1.I.1922 roku,
zmarł przed swoim koncertem w Krakowie 26.II.2000 roku. Śpiewał od dziecka,
wzbudzając swoim głosem zachwyt słuchaczy. Absolwent VI Gimnazjum im. Stanisława
Staszica. Studia wokalne rozpoczął w lwowskim konserwatorium. W czasie wojny
pracował fizycznie m.in. jako stolarz. Wyjechał ze Lwowa w 1944 roku, przed
ponownym wkroczeniem wojsk sowieckich do Lwowa. Zadebiutował rolą Janusza w
"Halce" Moniuszki wystawioną 25.XI.1944 roku w krakowskim Teatrze Starym.
Śpiewał na różnych scenach operowych świata, odnosząc ogromne sukcesy. Stworzył
niezapomniane kreacje wokalne i aktorskie jako Scaropia w "Tosce", Miecznik w
"Strasznym Dworze", Germont w "Traviacie", Marceli w "Cyganerii", Hr. di Luna w
"Trubadurze", Sharpless w "Madame Butterfly", Figaro w "Cyruliku Sewilskim",
Jago w "Otellu", Posa w "Don Carlosie". Po mistrzowsku wykonywał pieśni
Schuberta, Schumanna, Mahlera, Chopina, Moniuszki, Karłowicza. Gorący lwowski
patriota.
Stanisław Kaczor-Batowski (1866-1946) - artysta malarz. Batalista, pejzażysta i
portrecista. Prowadził szkołę malarstwa. W willi Batowskiego, odbudowanej po
wojennych zniszczeniach, mieści się obecnie Konsulat Generalny RP we Lwowie.
Henryk Kallenbach (zm. 1895) - księgarz lwowski
Alfred Kamienobrodzki -(1844-1922) budowniczy, architekt, malarz akwarelista.
Brał udział w powstaniu styczniowym, w którym został ciężko ranny. Studia
architektoniczne odbył na Politechnice w Wiedniu. Mieszkał we Lwowie, gdzie miał
biuro architektoniczne. Swoje obrazy malował głównie akwarelą, były to
krajobrazy, widoki wnętrz i architektura Lwowa, Krakowa i ich okolic oraz
Wołynia. Uwiecznił w nich nie tylko wygląd ulic i placów, ale także
współczesnych sobie ludzi oraz atmosferę epoki.
Franciszek Karpiński (1741-1825), twórca epoki polskiego Oświecenia, nazywany
„poetą serca”, urodził się w 1741 r. w Hołoskowie na Pokuciu w rodzinie ubogiego
szlachcica. Po ukończeniu podstawowych nauk wstąpił do gimnazjum w
Stanisławowie. Była to szkoła z wielkimi tradycjami. Powstała ona jeszcze w 1669
roku z fundacji założyciela miasta Jędrzeja Potockiego. W 1718 roku przeszła ona
w ręce jezuitów, którzy podnieśli ją do bardzo wysokiego poziomu. Po ukończeniu
gimnazjum młody Franciszek kształcił się na uniwersytetach we Lwowie i Wiedniu,
zwieńczając edukację doktoratem filozofii i nauk wyzwolonych. Po otrzymaniu
starannego wykształcenia rozpoczął pracę nauczycielską, znajdując z łatwością
zatrudnienie na dworach magnackich. Trudnił się następnie dzierżawą majątków
szlacheckich. Pisał przy tym wiersze okolicznościowe, religijne i patriotyczne,
a także liryki miłosne, zyskując jako poeta uznanie środowiska.
W wieku 40 lat wydał pierwszy tomik wierszy, który zwrócił uwagę rodziny
Czartoryskich. Licząc na poparcie swoich protektorów, wyjechał w 1780 r. do
Warszawy. Objął tutaj funkcję sekretarza księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego
i wydał trzy kolejne domy wierszy. Zyskał dużą popularność, ale rozczarowany do
życia w stolicy, a zwłaszcza do konfliktów i obłudy panujących w tamtejszych
sferach towarzyskich, powrócił po paru latach na Ruś Czerwoną, która w tym
czasie znajdowała się już pod zaborem austriackim. Utrzymywał się znowu z
dzierżawy różnych majątków i z pracy guwernera na dworach magnackich. W 1818 r.
kupił wieś Chorowszczyznę k. Wołkowyska, gdzie spisał swój pamiętnik i spędził
resztę życia.
Franciszek Karpiński, pozostając pod wpływem francuskiego poety Jana Jakuba
Rousseau i innych poetów swojej epoki, był twórcą nurtu sentymentalnego w liryce
polskiej. Na różnorodną twórczość „poety serca” składają się sielanki, wiersze
miłosne, dumy, elegie, wiersze patriotyczne i pieśni religijne. Te ostatnie
stały się niesłychanie popularne i ponadczasowe, bo do dnia dzisiejszego w
kościołach polskich śpiewane są m.in. następujące utwory: "Kiedy ranne wstają
zorze" "Wszystkie nasze dzienne sprawy" „Zróbcie mu miejsce, Pan idzie z nieba”.
"Bóg się rodzi, moc truchleje". Z liryki patriotycznej na uwagę zasługują "Żale
Sarmaty nad grobem Zygmunta Augusta" oraz "Pieśń dziada sokalskiego”. Adam
Mickiewicz w swych paryskich wykładach o literaturze słowiańskiej porównał
często twórczość Karpińskiego z twórczością Goethego.
(Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski )
ks. Serafin Kaszuba (1910-1977) - skromny zakonnik franciszkański, nazywany
"Włóczęgą Bożym", przemierzający w ZSRR - "na nieludzkiej ziemi", wbrew szykanom
i panującemu tam terrorowi tysiące kilometrów, docierając z posługa kapłańską do
odległych zakątków rozległego imperium. Urodził się w 1910 roku na peryferiach
Lwowa, na Zamarstynowie w rodzinie robotniczej. Oboje rodzice należeli do III
zakonu św. Franciszka i wychowali czwórkę swoich dzieci w klimacie głębokiej
pobożności, wzajemnej miłości i solidaryzmu. Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum
im. Stanisława Żółkiewskiego we Lwowie, po czym wstąpił do zakonu. Nowicjat
odbył w Sędziszowie Małopolskim a studia teologiczne w seminarium zakonnym w
Krakowie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1933 roku. Ukończył takze w 1936 roku
studia z zakresu filologii polskiej na UJ. Był redaktorem czasopisma zakonnego
"Wzlot Seraficki" (1936), w latach 1937-39 uczył języka polskiego w niższym
seminarium zakonnym (tzw. Kolegium serafickim) w Rozwadowie, był duszpasterzem
akademickim Akademii Rolniczej w Dublanach, prefektem szkół w Ostrogu, a po
zajęciu wschodnich ziem polskich przez ZSRR pełnił obowiązki duszpasterskie w
różnych parafiach na terenie Wołynia i Polesia, m.in. w Dermance, Karasinie i
Ludwipolu. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na Wołyń w 1944 roku i ponownym
włączeniu go do ZSRR pozostał wśród tamtejszych katolików, poddanych straszliwym
eksterminacjom. W okresie krwawych konfliktów ukraińsko-polskich, podżeganych
przez okupantów, kilkakrotnie cudem uszedł z życiem, wielokrotnie też z
niebywałym heroizmem ratował życie innym, niósł ratunek i posługę duchową
oczekującym. Pracując w parafii Równe, dojeżdżał do licznych, odległych
niejednokrotnie parafii pozbawionych księży (Dubno, Korzec, Krzemieniec, Ostróg,
Sarny, Zdołbunów). Juz wtedy konspiracyjnie odwiedzał wspólnoty katolickie
oddalone o kilkaset kilometrów od Wołynia - na Litwie i Łotwie. W 1958 roku
władze sowieckie postanowiły pozbawić o. Serafina możliwości legalnego
sprawowania kultu i prowadzenia działalności duszpasterskiej w Równem i okolicy,
w oparciu o spreparowane zarzuty - pijaństwo i rozwiązłość. Został podstępnie
wymeldowany, otrzymał zakaz sprawowania czynności duszpasterskich. Nie
posiadając zameldowania, konspiracyjnie docierał coraz dalej: na Białoruś,
Litwę, na Zaporoże, Krym, do Kijowa czy odległej Estonii. Ustawicznie śledzony i
nękany przez organy bezpieki, postanowił dotrzeć do odległego Kazachstanu. Objął
tam opieką duszpasterską rozległy teren celinogradzki. W Kazachstanie żyło
wówczas około 60 - 100 tysięcy Polaków, którzy przeżyli straszliwą gehennę
przymusowych deportacji. Aby zmylić czujność władz pracował zawodowo, otwierając
warsztat introligatorski. W 1966 roku został aresztowany w czasie jednej z
"wypraw apostolskich" i pod zarzutem włóczęgostwa skazany na pięcioletnie
zesłanie do sowchozu w Arykty. Miejsce zesłania stało się dla niego nowym
wyzwaniem duszpasterskim z którego chętnie korzystali także przedstawiciele
innych wyznań, a także niewierzący. Wcześniej uwolniony, z końcem 1966 roku
został ponownie zatrzymany i skazany na 11 lat pobytu w zakładzie dla
nieuleczalnie chorych w Małej Timofijewce, skąd w roku następnym zbiegł, by
nadal jako duszpasterz niezmordowanie pracować w Kazachstanie. Chory na gruźlicę
i nękany postępującą głuchotą, coraz dotkliwiej przeszkadzającą mu w wypełnianiu
duszpasterskich obowiązków, poddał się leczeniu szpitalnemu w Polsce. Leczenie
szpitalne, dolegliwości pooperacyjne, wreszcie przerywany krwotokami okres
rekonwalescencji wyczerpanego chorobą i trybem życia zakonnika trwały do roku
1977. Gdy tylko czuł się lepiej, wracał do Kazachstanu, zaś od 1974 roku przybył
na dłuższy czas na Ukrainę, wiążąc się głównie ze Lwowem i okolicami. 17
września 1977 r. wracał z Równego do Lwowa i z powodu awarii autobusu, mimo
dotkliwego zimna i deszczu, musiał przebyć kilkukilometrową podróż pieszo.
Próbował zatrzymać się i odpocząć w domu znajomych katechetek, ale został
ostrzeżony, że dopiero co milicja - poszukując go - dokonała tam właśnie
rewizji. Zanim znaleziono mu jakiś kąt u zupełnie obcych ludzi, stał
przemoknięty na ulicy. Był u kresu sił. Tejże nocy zmarł. Pochowany został na
cmentarzu Janowskim nieopodal grobu błogosławionego ks. arcybiskupa Józefa
Bilczewskiego. Obecnie w Kongregacji do Spraw Świętych trwa postępowanie w
procesie beatyfikacyjnym Sługi Bożego Ojca Serafina Kaszuby.
Wojciech Kętrzyński (ur. 11.VII.1838, zm. 15.I.1918 r.)- historyk. Późno odkrył
swoje polskie korzenie, ale całym życiem, działalnością i niebywałym
patriotyzmem zasłużył na wdzięczność społeczeństwa. Pochowany na Cmentarzu
Łyczakowskim, jego nazwiskiem nazwano Kętrzyn.
Urodził się 11 lipca 1838 roku w Gizycku (d. Lec) na Mazurach w zgermanizowanej
rodzinie Kętrzyńskich (używających obok swego rodowego nazwiska Kętrzyńskich,
nazwiska wymarłej w XVIII wieku rodziny von Winkler) jako Adalbert von Winkler.
Ojciec jego był niemieckim żandarmem. W młodości był gorącym niemieckim
patriotą, piszącym po niemiecku sentymentalne wiersze. Po śmierci ojca oddano go
do zakładu sierot wojskowych w Poczdamie, gdzie przygotowywał się do zawodu
oficera. Nie ukińczył jednak zakładu, wrócił do Giżycka, uczęszczał do gimnazjum
najpierw w Giżycku, a potem w Kętrzynie. W 1856 roku siostra doniosła mu w
liście, że z dokumentów ojca wynika, że był on Polakiem i miał polskie nazwisko.
Wojciech Kętrzyński poświęcił się studiom historycznym, poznał również dokladnie
przeszłość własnego rodu - polskiego od wieków szlacheckiego rodu Kętrzyńskich.
Z trudem nauczył się języka polskiego i jako w pełni uświadomiony narodowo i
przepojony gorącym patriotyzmem Polak, wziął udział w Powstaniu Styczniowym (był
powstańczym kurierem i przemycał broń dla powstańców), za co został na półtora
roku osadzony przez Prusaków w więzieniu twierdzy w Kłodzku. Po uwolnieniu
ukończył rozpoczete wczesniej studia na uniwersytecie w Królewcu, jakis czas
imał się różnych zajęć bibliotecznych, aż w 1873 roku trafił do Lwowa, gdzie
został zatrudniony w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich. Pracował w nim przez
45 lat, aż do śmierci w roku 1918. Był wieloletnim dyrektorem Ossolineum, zaś
spośród wszystkich jego części najbardziej ukochał bibliotekę, którą
przekształcił w nowoczesny warsztat pracy naukowej i znacznie pomnożył jej
zasoby. On właśnie pierwszy opracował historię Zakładu Narodowego imienia
Ossolińskich oraz trzy tomy "Katalogu rękopisów Ossolińskich". Zmarł 15 stycznia
1918 roku i został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim. W czasie sowieckiej
okupacji Lwowa jego grób został zniszczony. Po kilkudziesięcioleciach
społeczeństwo mazurskie, które z wdzięczności za liczne prace swojego ziomka na
temat dziejów i etnografii Pomorza i Mazur, ufundowało nową tablicę nagrobną w
miejscu prawdopodobnego pochówku Wojciecha Kętrzyńskiego.
ks. Władysław Kiernicki (Ojciec Rafał) (1912-1995) - lwowski kapłan, który mimo
szykan ze strony sowieckich władz przez ponad 50 lat trwał w niewzruszonym,
heroicznym kapłaństwie, pełniąc posługę w Katedrze Lwowskiej. W 1991 roku został
mianowany biskupem. Zmarł 23 listopada 1995 roku, pochowany w podziemiach
Katedry.
Wojciech Kilar (ur. 1932) - wybitny współczesny kompozytor, pozostajacy
początkowo pod wpływem Bartoka i Strawińskiego, twórca muzyki teatralnej i
filmowej m.in. do dzieł Różewicza, wajdy, Zanussiego, Hasa, Kutza, a także do
nagrodzonego w 2003 roku Oskarem filmu Romana Polańskiego "Pianista"
Adam Kilian (ur. w 1923 r.) - znakomity artysta plastyk, scenograf. Urodził się
we Lwowie, mieszkał na ul. Kadeckiej. Podczas deportacji sowieckiej w nocy z 13
na 14 kwietnia 1940 r. został wywieziony wraz z rodziną na "nieludzką ziemię". W
Kazachstanie jego matka, Janina Kilian Stanisławska stworzyła teatr lalek
"Niebieskie migdały", który po powrocie do kraju prowadziła w Warszawie.
Sebastian Fabian Klonowic, z łacińska zwany Acernusem(1545?-1602) pochodził z
Sulmierzyc na Kujawach, ale całe swe życie spędził w kręgu wyznaczonym przez
trzy miasta: Lublin, Lwów i Zamość. Był synem Jana Klona, dzierżawcy folwarku i
młyna nad Orlą, oraz Anny z Pietrzałków. Zanim przybył do Lublina, gdzie od 1568
r. praktykował w kancelarii miejskiej, by z czasem zostać rajcą i burmistrzem
miasta, młodzieńcze lata spędził w węgierskim wówczas Pezinku (dziś: Pezinok w
Słowacji) i w „Czeskim Kromołowie” (dziś: Krumlov Ćesky) a także we Lwowie.
Osiedlił się w Lublinie, gdzie ok. 1573 r. rozpoczął karierę urzędniczą w
kancelarii miejskiej. W latach 1576- 1582 prowadził sądową kancelarię wójta
lubelskiego, a w 1583 r. został ławnikiem. W 1580 r. ożenił się z Agnieszką
Wiślicką, córką ławnika i kupca lubelskiego. W 1585 r. otrzymał wójtostwo w
Psarach i wioskę Wólkę Józefowską od Józefa Wereszczyńskiego, biskupa
kijowskiego i opata benedyktynów w Sieciechowie. Z inspiracji Jana Zamoyskiego
został w r. 1589 kierownikiem szkoły w Zamościu. W r. 1592 objął urząd wójta
Lublina, po dwóch latach burmistrza, a rok później został mianowany dożywotnim
rajcą. Związki Klonowica z różnowiercami ściągnęły na niego oskarżenia o
sprzyjanie reformacji. Rzekome autorstwo paszkwilu na jezuitów naraziło poetę na
zatarg z tym zakonem. Zmarł w Lublinie 29 sierpnia 1602 r.
Literackim debiutem Klonowica był przekład Vitae regum Polonorum Klemensa
Janickiego pt. Królów i książąt polskich zawarcie i opis. W 1582 r. powstał
poemat łaciński Philtron, w 1584 r. poemat o Rusi Czerwonej Roxolania, a rok
później cykl wierszy Żale nagrobne na ślachetnie urodzonego Pana Jana
Kochanowskiego. Z okresem nauczycielskim Klonowica związany jest przekład
Dystychów Katona, rodzaj krótkiego podręcznika nauki moralnej. W tym okresie
przełożył też dzieło Erazma z Rotterdamu Civilitas morum, wydane w języku
łacińskim i polskim. Jesienią 1594 r. odbył podróż flisacką Wisłą do Gdańska
czego świadectwem jest poemat opisowy Flis, to jest Spuszczanie statków Wisłą
(1595). Jest to swego rodzaju poetycki przewodnik żeglugi po Wiśle, flisacki
"reportaż", z przewagą elementów dydaktycznych. W tych latach Klonowic kończył i
poprawiał dzieło swego życia - Victoria deorum. W 1600 r. powstał Worek Judaszów,
poemat satyryczny poruszający problemy przestępczości miejskiej i podmiejskiej.
Maria Konopnicka z Wasiłowskich (1842-1910), polska poetka, prozaik, krytyk,
publicystka. Uczyła się krótko na pensji sióstr sakramentek w Warszawie, przez
całe życie dokształcała się we własnym zakresie. Wychowywała 6 dzieci,
utrzymując się z dochodów niewielkiego dzierżawionego folwarku. W latach
1877-1890 mieszkała w Warszawie. od 1884 do 1886 redagowała pismo dla kobiet
Świt.
Od 1890 przebywała w kilku krajach Europy Zachodniej, współpracując z prasą
krajową, zrzeszeniami polskimi na obczyźnie, Macierzą Szkolną, komitetami pomocy
dla wywłaszczonej ludności Górnego Śląska i Wielkopolski, a także
współorganizowała międzynarodowy protest przeciwko prześladowaniu dzieci
polskich we Wrześni (1901-1902). 1903 otrzymała w darze zakupiony ze składek
społeczeństwa dworek w Żarnowcu. 1905-1907 przebywała w Warszawie, organizowała
pomoc dla uwięzionych przez władze carskie i ich rodzin.
Debiutowała jako poetka w prasie 1870. Już w pierwszym okresie jej twórczość
nabrała dużego znaczenia literackiego i społecznego, np. trzy serie Poezji
(1881, 1883, 1887), gdzie znalazły się Obrazki, pełne pochwały wolności i
sprzeciwu wobec zła, jak wiersz W piwnicznej izbie. Także poemat filozoficzny
Imagina (we fragmentach od 1886, całość 1913), w którym niezadowolenie ze
stosunków społecznych prowadzi do buntu.
Już w tym okresie nawiązywała do poezji ludowej, a także do romantyzmu i
tradycji biblijnej oraz symbolizmu i parnasizmu, np. w Z mojej Biblii (seria IV
Poezji, 1896), w zbiorach Linie i dźwięki (1897), Italia (1901), Nowe pieśni
(1905), Głosy ciszy (1906). Również liczne wiersze dydaktyczne, jak Śpiewnik
historyczny (1904), Ludziom i chwilom (1905). Epickie poematy Przez głębinę
(1907) i Pan Balcer w Brazylii (1910).
Zmarła 8 X 1910 we Lwowie i tam została pochowana na Cmentarzu Łyczakowskim.
Zbiory opowiadań realistyczno-psychologicznych Cztery nowele (1888), Moi znajomi
(1890), Na drodze (1893), Ludzie i rzeczy (1898), Na normandzkim brzegu (1904).
Szkice reportażowe Za kratą (1886), Obrazki więzienne (1887-1888). Popularne do
dziś utwory dla dzieci: O krasnoludkach i sierotce Marysi (1896), O Janku
Wędrowniczku (1893), Na jagody (1903).
Krytyka i eseistyka literacka, w wyborze w tomach: Portrety piórem (1898),
Mickiewicz, jego życie i duch (1899), Trzy studia (1902), Szkice (1905). Także
m.in.: Poezje (tom 1-8 i tom 10, 1916, 1925), Pisma wybrane (tom 1-7,
1951-1952), Nowele (tom 1-3, 1962), Publicystyka literacka i społeczna (1968).
Juliusz Kossak (1824-1899) znakomity malarz. Urodził się 15 grudnia 1824 roku w
Wiśniczu pod Bochnią. Wkrótce po narodzinach Juliusza rodzina Kossaków przenosi
się do Lwowa. Tam rozpoczyna naukę. Po ukończeniu szkoły Ojców Bazylianów
rozpoczyna studia prawnicze, ale czas wolny poświęca rysowaniu. Odwiedza
rozmaite dwory gdzie poznaje życie i obyczaje szlacheckie. Już jako student
prawa poznaje tajniki malarstwa w pracowni Jana Maszkowskiego. Okazuje się, że
powołaniem Juliusza nie jest adwokatura, lecz malarstwo. Od roku 1844 powstaje
wiele interesujących kompozycji z natury, szkiców, karykatur, portretów konnych
i scen historycznych. Ulubionym środkiem artysty jest akwarela kombinowana z
ołówkiem. Po raz pierwszy Juliusz Kossak pokazał publicznie swoje prace w roku
1847 we Lwowie. W recenzji czytamy: "wśród pięknych talentów objawił się
najznakomiciej p. Juliusz Kossak...". Artysta zmarł 3 lutego 1899 roku.
Wojciech Kossak (1857-1942) - artysta malarz. Syn Juliusza Kossaka. Urodził się
w Paryżu na kwadrans przed północą 31 grudnia 1857 roku. Od dzieciństwa dużo
rysuje. Po ukończeniu czwartej klasy gimnazjum w czerwcu 1871 roku zapisuje się
do Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie. Zostaje uczniem Władysława Łuszczkiewicza
(1828-1900). W roku 1873 rozpoczyna naukę w Monachium. W roku 1877 artysta
wyjeżdża na pięć lat do Paryża gdzie uczy się u znanych malarzy. Wspólnie z
Janem Styką maluje panoramę z okazji stulecia powstania kościuszkowskiego.
Panorama, prezentowana w 1894 roku we Lwowie, zostaje entuzjastycznie przyjęta
przez publiczność. Powodzenie obrazu przyczynia się do kontynuowania przez
Wojciecha Kossaka tego specyficznego rodzaju malarstwa.
Aleksander Krawczyński (1891-1971) - księgarz lwowski, dyrektor księgarni
Gebethnera i Wolfa w Paryżu, właściciel księgarni przy Rutowskiego 9 (naprzeciw
wejścia do Katedry). Znakomity znawca książki, człowiek o olbrzymiej wiedzy i
zamiłowany bibliofil. Po wojnie, od listopada 1945 roku w Gdańsku, gdzie zmarł
12.VIII.1971 roku.
Adam Krechowiecki wieloletni (1883-1918) redaktor "Gazety Lwowskiej", tłumacz
poetów niemieckich, autor powieści historycznych i współczesnych, prac
historyczno-literackich o Mickiewiczu i Kraszewskim, a także dramatów,
zdeklarowany konserwatysta.
Salomea Kruszelnicka - (1872-1953) - słynna ukraińska śpiewaczka operowa, sopran
dramatyczny, ściśle związana z polską kulturą muzyczną. Studiowła śpiew w
lwowskim konserwatorium i prof. Walerego Wysockiego. Zadebiutowała we Lwowie w
1892 roku, następnie śpiewała w Warszawie, Paryżu, we Włoszech (La Scala).
Demonstrowała swoją ukraińską narodowość, stając się autorką antypolskich
wystąpień.
Wacław Kuchar (1897-1981) - słynny przedwojenny sportowiec, jeden z braci
Kucharów (najstarszy- Władysław, także piłkarz, później znakomity tenisista,
Mieczysław - bramkarz Pogoni Lwów, Karol - sędzia piłkarski), w latach 20-tych
26-krotny reprezentant Polski w piłce nożnej, wielokrotny mistrz Polski w
biegach, skokach, dziesięcioboju i łyżwiarstwie szybkim (1920-1924),
reprezentant Polski w hokeju na lodzie. Właściciel sklepu "Maraton" na
Akademickiej 22. Po wojnie działacz sportowy w Warszawie. Ojciec - Ludwik Kuchar
(1865-1927) był twórcą muzyki do hymnu Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"
Jacek Kuroń (1934-2004)- polityk Unii Wolności, w czasach komuny działacz
"czerwonego harcerstwa", później opozycji demokratycznej, założyciel KOR,
urodzony we Lwowie, tam też spędził dzieciństwo (znany z kontrowersyjnych
wypowiedzi na tematy lwowskie, np.: "[...]cieszę się, że Lwów jest
ukraiński"[...], fragment wypowiedzi w Gazecie Wyborczej 22.05.2002 w sprawie
Cmentarza Orląt: [...] "Nie proponuję, aby zburzyć ten panteon, juz nic nie
burzmy, ale spróbujmy zrozumieć się wzajemnie. Spróbujmy sobie wyobrazić, że
taki panteon stoi w Przemyślu i jest on upamiętnieniem zwycięstwa oręża
ukraińskiego! Jeśli już coś chcemy dopisywać, to może strona polska zgodziłaby
się napisać w dwóch językach: Bohatersko poległym w walce o niepodległą
Polskę...Ukrainę... w bratobójczej walce.[...]"
Andrzej Kurylewicz - kompozytor i pianista współczesny
Adam Kuryłło (1889-1980) - od 1923 r. profesor mechaniki Politechniki Lwowskiej,
wykładowca tej uczelni w czasach CK-Austro-Węgier, II Rzeczpospolitej, ZSRR i
wolnej Ukrainy, jego dziełem jest m. in. żelbetonowy strop nad Salą Senatorską
na Wawelu ze słynnymi wawelskimi głowami, zmarł w sędziwym wieku kilka lat temu,
pochowany na Łyczakowie.
Karolina Lanckorońska (1898-2002) - wybitna znawczyni włoskiego Renesansu,
profesor historii sztuki, osobistość życia kulturalnego Polski przedwojennej,
docent UJK we Lwowie, ofiarodawczyni kolekcji dzieł sztuki dla Zamku
Królewskiego na Wawelu i w Warszawie (1994), działaczka podziemia w czasie II
wojny światowej, podczas okupacji niemieckiej przedstawicielka Rady Głównej
Opiekuńczej (RGO) we Wschodniej Małopolsce, aresztowana w Stanisławowie
12.V.1943 roku przez mordercę Profesorów Lwowskich Hansa Kruegera, więziona w
Stanisławowie i Lwowie, następnie w Berlinie i w Ravensbrueck, skazana przez
hitlerowców na karę śmierci, wypuszczona na wolność staraniem MCK 5.IV.1945 r.,
po wojnie zamieszkała w Rzymie, gdzie współtworzyła Polski Instytut Historyczny,
kierowała też Fundacją Rzymską, wspierającą naukę i kulturę polską.
Stanisław Jerzy Lec - współczesny autor fraszek
Stanisław Lem - urodzony w 1921 roku we Lwowie, tamże spędził dzieciństwo i
młodość, studia na wydziale lekarskim Uniwersytetu, współczesny pisarz
science-fiction (także powieść biograficzna o lwowskich latach: "Wysoki Zamek").
Roman Longschamps de Berier (1883-1941) - prawnik cywilista, ostatni
przedwojenny rektor UJK, Obrońca Lwowa w 1918 roku, członek PAU, zamordowany
przez hitlerowców na Wzgórzach Wuleckich wraz z trzema swoimi synami:
Bronisławem (ur. w 1916, absolwentem PL), Zygmuntem (ur. w 1918 r., absolwentem
PL) i Kazimierzem (ur. w 1923 r., absolwentem liceum). Z masakry ocalał jedynie
najmłodszy syn, Jan wraz z matką.
Marian Łomnicki (1845-1915) - entomolog, wieloletni dyrektor Muzeum im.
Dzieduszyckich. Ukończył gimnazjum we Lwowie, studiował na Uniwersytecie
Jagielońskim i w Wiedniu. Po studiach został nauczycielem w IV Gimnazjum im.
Jana Długosza we Lwowie i w Stanisławowie. Od 1905 roku był dyrektorem Muzeum
im. Dzieduszyckich. W 1912 roku został doktorem honoris causa Uniwersytetu
Lwowskiego. Znakomity znawca chrząszczy (w 1913 roku wydał katalog chrząszczy
polskich zawierający prawie 5400 gatunków, w tym około 1300 wykazanych po raz
pierwszy). Zmarł we Lwowie, pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.
Walery Łoziński (1837-1861), powieściopisarz, dziennikarz. Jego związki z piórem
rozpoczęły się od pracy dziennikarskiej, pisał głównie artykuły historyczne,
należał do grupy skupionej wokół Dziennika Literackiego. Później były powiastki,
np. Ludzie spod słomianej strzechy (1861), i komedie. Miejsce w historii
literatury zapewniły mu powieści, które szybko zyskały ogromną rzeszę
czytelników. Pisane w duchu gawędy szlacheckiej Szlachcic chodaczkowy (1857),
Szaraczek i karmazyn (1858) miały pewien wydźwięk społeczny. Kolejne Zaklęty
dwór (1859) i Czarny Matwij (1860) to powieści obyczajowo-sensacyjne wzorowane
na twórczości Dumasa. Ostatnia zatytułowana Dwie noce (1860), mocno okrojona
przez cenzurę austriacką, jest interesującą powieścią historyczną. Na podstawie
Zaklętego dworu w 1976 r. powstał serial telewizyjny, który przyciągał widzów w
różnym wieku.
Zginął w pojedynku. Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim. Pomnik ufundowało
miasto Lwów.
Władysław Łoziński (1843-1913) - historyk kultury i sztuki, dziennikarz i
publicysta, powieściopisarz, kolekcjoner. Urodził się w powiecie samborskim,
uczęszczał do szkół w Samborze, studia prawnicze historyczne i polonistyczne
odbył we Lwowie. Pisał do czasopism kilku miast poslkich. Był redaktorem "Gazety
Lwowskiej", która zreformował. Pisał powieści, m.in. "Oko proroka", "Madonna
Busowiska". Jako historyk pisał artykuły, opowiadania historyczne i książki na
tenaty sztuki, prawa i obyczaju, m.in. "Złotnctwo polskie w dawnych wiekach",
"Życie polskie w dawnych wiekach", "Prawem i lewem". Był prekursorem badań nad
historia Lwowa oraz ochrony i konserwacji jego zabytków, propagował tworzenie
muzeów. Zebrał wielką kolekcję dzieł sztuki, które wraz z pałacem przy ul.
Ossolińskich 3 przeszły na rzecz Gminy m. Lwowa. Działacz polityczny i poseł do
Sejmu Krajowego, został członkiem Izby Panów w Wiedniu.
Ignacy Łukasiewicz - aptekarz lwowski, chemik, wynalazca m. in. pierwszej w
świecie lampy naftowej i procesu destylacji ropy naftowej
Włada Majewska - niezapomniana aktorka "Wesołej Lwowskiej Fali". Występowała w
Polskim Radio Lwów od 1937 roku. W czasie II wojny światowej wraz z całym
zespołem towarzyszyła Wojsku Polskiemu na Zachodzie, po wojnie zamieszkała w
Anglii. Współpracowała z Marianem Hemarem, z którym lwowską piosenkę i lwowski
humor przedstawiała w Radio Wolna Europa. Mieszka do dziś w Anglii, wspierając
Lwowiaków w kraju, kultywując pamięć o Marianie Hemarze i Wesołej Lwowskiej
Fali.
Juliusz Makarewicz (1872-1955) - wybitny prawnik, twórca polskiego kodeksu
karnego. Kierownik Zakładu Prawa Karnego UJK, rektor UJK w r. 1923/24, członek
PAU, Senator RP. W nocy z 2 n 3 stycznia 1945 aresztowany przez NKWD i
deportowany wraz z grupą polskich naukowców do przymusowych robót w kopalniach
Donbasu, uwolniony na skutek protestu polskiego świata nauki podpisanego przez
ponad 100 uczonych, skierowanego do Bolesława Bieruta. Nie opuścił Lwowa, tam
zmarł w 1955 roku, pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu Łyczakowskim.
Więcej...
Kornel Makuszyński (ur. 8.I.1884 r. w Stryju, zm. 31.VII.1953 r. w Zakopanem) -
pisarz, autor "Przygód Koziołka Matołka", "Szatana z VII klasy", "Szaleństw
panny Ewy" i wielu innych powieści. Był synem drobnego urzędnika wojskowego.
Kształcony krótko w Przemyślu, uczęszczał do IV Gimnazjum im. Jana Długosza we
Lwowie. Wynajmował skromną kwaterę u lwowskiego asenizatora i hycla (który łapał
bezpańskie psy) Siegla na Kleparowie, poniżej Góry Stracenia. W wieku 14 lat
zaczął pisać wiersze. Ich pierwszym recenzentem w cukierni na Skarbkowskiej 11
był - owiany już poetycką sławą - Leopold Staff. Makuszyński bardzo kochał
teatr. Imał sie więc różnych, nie zawsze legalnych sposobów, by dostać się na
spektakle. Z czasem dzięki mistrzowskiej grze w bilard w jednej z lwowskich
knajp wygrywał pieniądze, które wystarczały mu na normalny bilet do teatru.
Pierwsze wiersze publikował w dzienniku "Słowo Polskie" mając 16 lat. Od roku
1904 był członkiem redakcji tego dziennika, zajmując sie recenzjami teatralnymi.
Przez dłuższy czas przebywał w Paryżu na studiach teatralnych i literackich.
Zwiedził Rosję, Niemcy, Włochy, Szwajcarię, Belgię, Holandię i Anglię.
Felietonowe sprawozdania z podróży ukazały sie w wydaniu książkowym. W 1907 r.
wydał pierwszy tom poezji "Połów gwiazd", następnie zaś książki: relacje z
podróży: "W kalejdoskopie" i "Harzreise", "Romantyczne historie", "Rzeczy
wesołe", recenzje tatralne "Dusze z papieru", "Awantury Arabskie" i szereg
książek dla dzieci pisanych od 1912 roku, począwszy od "Szewca Kopytko i Kaczora
Kwaka". Kornel Makuszyński żył, działał i tworzył we Lwowie do połowy 1915 roku,
kiedy to - podobnie jak Leopold Staff a także tysiące innych mieszkańców
okupowanej przez Rosjan stolicy Galicji, został ewakuowany w głąb rosyjskiego
cesarstwa. Zupełnie przypadkowo zatrzymał się w Kijowie, gdzie żyło wielu
Polaków. Został tam prezesem miejscowego Związku Literatów i Dziennikarzy
Polskich oraz kierownikiem literackim kijowskiego Teatru Polskiego. Do Polski
wrócił po zakończeniu wojny w roku 1918, lecz podobnie jak Staff - nie do Lwowa,
lecz do stolicy. Za swoją twórczość "pisarz ze słońcem w herbie" otrzymał
członkostwo Polskiej Akademii Literatury, państwową nagrodę literacką, nagrodę
PAL "Złoty Wawrzyn" i honorowe obywatelstwo Zakopanego. W Zakopanem przebywał
bardzo chętnie i często, tam też zmarł i został pochowany na starym cmentarzu na
Pęksowym Brzyzku.
Aleksander Małachowski (1924-2004) - polityk, członek Unii Pracy, marszałek
senior Sejmu IV kadencji RP, urodzony we Lwowie
Antoni Małecki (1821-1913) - profesor języka i literatury polskiej na
Uniwersytecie Lwowskim, zastępca kuratora ZNiO
Julian Markowski (ur.1846 we Lwowie, zm.1903 we Lwowie) - rzeźbiarz, właściciel
zakładu kamieniarskiego, autor wielu lwowskich pomników, m.in. Jana Kilińskiego,
Bartosza Głowackiego, Seweryna Goszczyńskiego, wspólnie z Tadeuszem Barączem -
pomnika Jana III, wielu nagrobków na Cmentarzu Łyczakowskim
Józef Mann (1883-1921) - wybitny polski śpiewak, tenor dramatyczny, sędzia sądu
lwowskiego, doktor nauk prawnych. Zadebiutował w Teatrze Wielkim, po czym
studiował śpiew we Włoszech, od 1912 roku przez 4 kolejne lata występowałw
Volksoper w Wiedniu, zaś przez następne 4 lata był pierwszym tenorem Cesarskiej
Opery w Berlinie. Po śmierci w 1921 rokuu Enrico Caruso miał zostać zaangażowany
do Metropolitan Opera, jednak poczas pożegnalnego spektaklu Aidy w Berlinie
nagle umiera. Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.
Michał Matyas (1910-1975) - piłkarz, czołowy napastnik reprezentacji Polski,
członek KS Pogoń Lwów
Stanisław Mazur (ur. 1905 we Lwowie , zm. 1981 w Warszawie)- wybitny matematyk,
docent UJK i docent w Katedrze Matematyki Wydziału Inżynierii Lądowej, następnie
profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAU, członek rzeczywisty PAN.
Najbliższy współpracownik prof. Stefana Banacha. Współtwórca lwowskiej Szkoły
Matematycznej.
Jerzy Michotek - współczesny aktor, pieśniarz
Karol Młodnicki (1835-1900) - artysta malarz, przyjaciel Artura Grottgera, mąż
ukochanej Grottgera - Wandy Monne. Ich córką była Maryla Wolska, znana poetka. W
domu Młodnickich przy Zimorowicza 16 bywali: św. brat Albert - Adam Chmielowski,
poeta Kornel Ujejski, sławny malarz - Henryk Rodakowski.
Wanda Monne-Młodnicka (1850-1923) - rzeźbiarka, ukochana Artura Grottgera,
Ignacy Mościcki - (ur. 1867-Mierzanów - zm. 1946 -Versoix )- profesor chemii
fizycznej i elektrochemii technicznej i rektor Politechniki Lwowskiej,
przedwojenny Prezydent RP
Henryk Mosing - ur. 1910, zm. 1999, lekarz, epidemiolog, bliski współpracownik
prof. Rudolfa Weigla w badaniach nad szczepionką przeciwtyfusową, nie opuścił
Lwowa aż do śmierci, potajemnie wyświęcony na kapłana przez kardynała Stefana
Wyszyńskiego w 1961 roku, człowiek o wielkim sercu.
Ignacy Mościcki - prezydent RP w latach 1926-1939, profesor chemii Politechniki
Lwowskiej, rektor PL w latach 1925-1926, wybitny chemik, twórca nowoczesnych
Zakładów Azotowych w Mościcach pod Tarnowem.
Józef Nusbaum-Hilarowicz (1859-1917) - sławny zoolog. Profesor Akademii
Weterynarii we Lwowie i Uniwersytetu Lwowskiego, od 1906 roku Kierownik
Instytutu Zoologicznego. Wybitny ewolucjonista i propagator idei ewolucji,
twórca lwowskiej szkoły zoologicznej, która obok wielkich biologów liczących się
w nauce światowej (Rudolf Weigl, Antoni Jakubski), wykształciła również sławnych
entomologów (Jan Kimel, Jan Noskiewicz).
Po ukończeniu gimnazjum klasycznego w Warszawie w 1878 roku studiował w latach
1878-1881 nauki przyrodnicze na Wydziale Fizyko-Matematycznym rosyjskiego
Unwersytetu Warszawskiego, szczególnie interesując się zoologią. W 1886 roku
uzyskał stopień magistra zoologii i anatomii porównawczej na uniwersytecie w
Odessie (promotorami byli znakomici uczeni rosyjscy: A.O. Kowalewskij i I.J.
Miecznikow). W 1888 roku na Uniwersytecie Warszawskim uzyskał stopień doktora
zoologii i anatomii porównawczej, zaś w 1891 roku habilitował się na Wydziale
Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego u Benedykta Dybowskiego. (w zakresie
anatomii porównawczej i embriologii).
W 1892 roku na propozycję Benedykta Dybowskiego przeniósł się do Lwowa,
obejmując stanowisko prywatnego docenta anatomi porównawczej i embriologii przy
Zakładzie Zoologii i Anatomii Porównawczej Uniwersytetu Lwowskiego. W 1906 roku,
po przejściu na emeryturę Benedykta Dybowskiego, Józef Nusbaum (od 1907 roku
zmienił nazwisko dodając do swego dotychczasowego drugi człon - Hilarowicz)
zrezygnował ze stanowiska w Akademii Weterynarii i objął kierownictwo Zakładu
Zoologii i Anatomii Porównawczej na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu
Lwowskiego w charakterze rzeczywistego profesora zwyczajnego. Kierując tym
zakładem do śmierci, rozszerzył go, przebudował i zorganizował. Zakład ten stał
się z biegiem lat jednym z najnowocześniejszych pod względem naukowym ośrodków
zoologiznych w Europie. W "nusbaumowskiej szkole zoologicznej" wyspecjalizowało
się ponad 40 zoologów, spośród których 16 zajęło później stanowiska profesorskie
w szkołach wyższych (m.in. Benedykt Fuliński, Jan Grochmalicki, Jan Hirschler,
Antoni Jakubski, Rudolf Weigl). Jako wykładowca słynął z wielkiego daru wymowy,
a jako nauczyciel młodych kadr zoologów z wielkiego taentu pedagogicznego i
ojcowskiej wprost życzliwości. W trosce o naukowy rozwój swych uczniów często
wyjednywał im stypendia i wysyłał do nadmorskich stacji zoologicznych, zwłaszcza
Triestu, Neapolu i Monaco, z którymi ściśle współpracował.
Zmarł 17.III.1917 roku we Lwowie i został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim
(kwatera IV).
Ojciec prof. Henryka Hilarowicza.
Beata Obertyńska - poetka, córka poetki Maryli Wolskiej, wnuczka Wandy Monne,
ukochanej Grottgera
Seweryn Leopold Obst (ur. 29 grudnia 1847 r. w miejscowości Berezów koło Kołomyi
na Pokuciu, zm. 2 stycznia 1917 r. we Lwowie) - artysta malarz, rysownik,
etnograf.
Uczęszczał do szkół w Jabłoniowe k. Kołomyi, oraz do szkół realnych w
Stanisławowe, Wadowicach i Śniatynie k. Kołomyi. W latach 1864 - 71 studiował w
C. K. Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. Nauki pobierał u profesorów: malarstwa
Karla Mayera, Carla Wurzingera, Karla von Blaas i Edouarde'a Engertha, rysunku -
Petera Geigera, anatomii - Antona Pergera, perspektywy - Hansena, historii
kultury i sztuki Carla von Luetzow. W Wiedniu utrzymywał koleżeńskie kontakty z
Arturem Grottgerem, który w tym czasie również studiował w Akademii Wiedeńskiej
w „Meisterschuli” Christiana Rubena. Znajomość przetrwała po powrocie do kraju.
W 1874 r. powrócił w rodzinne strony. Początkowo trudnił się malowaniem
portretów w domach ziemiańskich między innymi u Bohusiewiczów na Bukowinie,
Zadurowiczów w Pałahiczach koło Tłumacza (we wsch. Galicji).
Podczas krótkiego pobytu w Krakowie, zawarł znajomości w tamtejszym środowiskiem
artystycznym, szczególnie zaprzyjaźnił się z Witoldem Pruszkowskim. Silniejsza
była miłość do ojczystych stron z dzieciństwa, do Huculszczyzny. Powrócił na
Pokucie. Zamieszkał na kilka lat wśród Hucułów, m.in. w Żabiem nad Czeremoszem
Czarnym i w Jaremczu. W tym czasie malował mnóstwo obrazów z Hucułami i
Hucułkami, zajmował się etnografią, był jednym z pierwszych, który zbierał
ginące powoli wyroby kultury zdobnictwa ludowego.
Jeszcze przed Kołomyjską Wystawą Etnograficzną Prof. Maksymilian Nowicki z
Krakowa przesłał do muzeum Dzieduszyckich dwa duże notatniki Seweryna Obsta,
gdzie odtworzył motywy zdobnicze Hucułów z mosiężnictwa, snycerki, haftów,
tkanin, pisanek itd. Seweryn Obst w 1883 r. przeprowadził się na stałe do Lwowa,
gdy Ludwik Wierzbicki wiceprezes Muzeum Przemysłowego we Lwowie zaproponował mu
współpracę przy wydaniu „Wzorów przemysłu domowego...”.
W latach 1883-1898 Seweryn Obst miał pracownię przy ul. Sakramentek. Jednak
huculszczyzna została jego miłością na całe życie i często tam wracał. We Lwowie
uczył malarstwa Kazimierza Łotockiego.
Prace Seweryna Obsta wystawiane były na wielu wystawach: we Lwowie, w Warszawie,
w Krakowie, w Kołomyi, w Tarnopolu, w Rzeszowie i w Londynie. W marcu 1912 r. we
Lwowie odbyła się wystawa monograficzna 208 prac Seweryna Obsta poświecona 50 -
letniej działalności artystycznej zorganizowana przez Towarzystwo Przyjaciół
Sztuk Pięknych we Lwowie.
Od 1910 r. mieszkał w przytułku dla artystów i zasłużonych starców fundacji
imienia R. Domsa we Lwowie. Pochowany na cmentarzu Łyczakowskim (mogiła istniała
do 1939 roku).
Ks. Jan Olszański (1919-2003) - kapłan (przez 61 lat) i biskup (przez 11 lat)
diecezji kamieniecko-podolskiej.
W 1938 roku ukończył gimnazjum w Brodach. W tym samym roku wstąpił do seminarium
duchownego we Lwowie, które ukończył w roku 1942 przyjmując święcenia
kapłańskie. Następnie pracował w miejscowości Kaczanówka. Później metropolita
lwowski abp Bolesław Twardowski, mianował księdza Olszańskiego administratorem
parafii w Gródku Podolskim, oddając jednocześnie pod jego opiekę duszpasterską
sąsiednie parafie. Po wcieleniu Ukrainy do Związku Radzieckiego ks. Jan
Olszański przeniósł się do Lwowa, gdzie pełnił obowiązki wikariusza w katedrze i
kościele pw. Matki Bożej Śnieżnej. Po dwu latach pracy we Lwowie, znów wrócił do
Gródka na Podolu, gdzie pracował do 1959 roku. W tym samym roku władze
komunistyczne pozbawiły go możliwości prowadzenia pracy duszpasterskiej. Po
krótkiej przerwie, ponownie uzyskał pozwolenie na pracę, tym razem w oddalonej
od większych ośrodków wiosce Manikowce, gdzie pracował do 1991 roku. Jako jeden
z nielicznych kapłanów katolickich na tym terenie, z narażeniem życia i w każdej
chwili ryzykując deportacją starł się zapewnić opiekę duszpasterską wiernym na
prawie połowie terytorium dzisiejszej diecezji kamieniecko-podolskiej. W 1991
roku papież Jan Paweł II mianował ks. Jana Olszańskiego biskupem i ordynariuszem
odrodzonej diecezji kamieniecko-podolskiej, powierzając jego pieczy wiernych,
zamieszkałych na terenie 8 obwodów administracyjnych południowej części Ukrainy.
Dzięki jego staraniom utworzono wiele placówek duszpasterskich, które później
stały się podstawą utworzenia dwóch nowych diecezji. W odradzającej się diecezji
biskup Olszański erygował w Gródku Podolskim wyższe seminarium duchowne oraz
wznowił działalność ponad 200 parafii.
Mieczysław Opałek - historyk, poeta, bibliofil - ostatni dyrektor lwowskiej
szkoły Marii Magdaleny
Julian Konstanty Ordon - (1810-1886), uczestnik powstania listopadowego, oficer
w służbie piemonckiej, tureckiej i włoskiej, garibaldczyk. W powstaniu
listopadowym walczył w 4. baterii artylerii konnej pod Dobrem, Wawrem,
Grochowem, Dębem Wielkim i Iganiami, Tykocinem, Złotoryją i Ostrołęką. Podczas
obrony Warszawy komendant reduty na Woli, nazwanej później przez A. Mickiewicza
Redutą Ordona.
Od 1833 przebywał w Dreźnie, następnie w Londynie. Ok. 1840 wstąpił do
wolnomularstwa angielskiego, a w październiku 1847 do polskiej loży narodowej w
Londynie. Związał się z Polskim Towarzystwem Demokratycznym. W 1848 wyjechał do
Mediolanu chcąc wstąpić do legionu Mickiewicza. Źle przyjęty, ostatecznie
znalazł się w Legii Lombardzkiej.
W październiku 1848 wstąpił do armii sardyńskiej, gdzie służył do 1855. Jesienią
1856 wyjechał do Francji i osiadł w Paryżu. W 1858 otrzymał posadę profesora
języków nowożytnych w Kolegium Rządowym w Meaux. Od 1860 w oddziałach G.
Garibaldiego, następnie w armii włoskiej do 1867. Popełnił samobójstwo.
Po samobójczej śmierci we Florencji Lwów sprowadził jego zwłoki i uroczyście
pochował na Łyczakowie wystawiając piękny pomnik w Alei Zasłużonych.
Ostap Ortwin (właśc. Oskar Katzellenenbogen) (1873 - 1942) - wybitny krytyk
literacki. Urodził się w Tłumaczu pod Stanisławowem. W 1899 r. ukończył prawo na
Uniwersytecie Lwowskim. Należał do najciekawszych postaci Lwowa początku XX
wieku. Imponował kolegom nie tylko znajomością prawa, jego charakterystyczna
potężna postura wyróżniała go z tłumu. Jako krytyk wypowiadał się o utworach
literackich w sposób niezwykle oryginalny, trafny a przy tym błyskotliwy. Stały
bywalec Kasyna Literackiego przy Akademickiej zarówno na wieczorach dyskusyjnych
jak i wspaniałych balach. Od czasów jego słynnej obrony Stanisława Brzozowskiego
najgłośniejszy krytyk literacki Lwowa, w 1934 roku wyniesiony do godności
prezesa Związku Literatów. Tymon Terlecki tak pisał o Ortwinie: "był
najżarliwszym Polakiem: jako stary człowiek przyjął chrzest, we Lwowie
okupowanym przez Armię Czerwoną publicznie ryczał swym słynnym lwim głosem: "Tu
jest Polska. Tu od sześciuset lat była Polska". Zginął w 1942 roku zastrzelony
na ulicy przez hitlerowców - mimo pomocy przyjaciół nie chciał żyć w ukryciu.
Józef Maksymilian Ossoliński (1748-1826) - autor dzieł z zakresu historii
literatury polskiej, twórca i fundator Zakładu Narodowego im. Ossolińskich
("Ossolineum") - we Lwowie ulokował swoje zbiory biblioteczne i ofiarował je
narodowi polskiemu
Stanisław Ostrowski (ur. w 1892 we Lwowie, zm. w 1982 r. w Londynie) -żołnierz I
Brygady Legionów, uczestnik obrony Lwowa w listopadzie 1918 roku. Z zawodu
lekarz dermatolog, docent UJK, od 1934 roku wiceprezydent miasta i jego
prezydent w 1939 roku. Po wkroczeniu Sowietów aresztowany przez NKWD, więziony
we Lwowie i w Moskwie. Skazany na 8 lat ciężkich robót. Z II Korpusem Andersa
uczestniczy w kampanii włoskiej. Po wojnie w Anglii - lekarz i profesor
medycyny. Od 1972 do 1979 roku Prezydent RP Na Uchodźctwie.
Jan Parandowski (1895-1978), polski prozaik, eseista i tłumacz. Ukończył
gimnazjum klasyczne we Lwowie, 1913 rozpoczął studia w zakresie archeologii i
filologii klasycznej na tamtejszym uniwersytecie, przerwane w czasie I wojny
światowej z powodu internowania w Rosji, kontynuowane od 1920. 1922-1924
kierownik literacki w wydawnictwie A. Altenberga, gdzie uruchomił serię
przekładów z literatur klasycznych. 1924-1926 odbył podróże studyjne do Grecji,
Francji i Włoch. Od 1929 w Warszawie.
Od 1933 prezes polskiego PEN-Clubu, którą to funkcję pełnił (z przerwą w okresie
wojny) do 1978. W czasie okupacji brał udział w konspiracyjnym życiu
kulturalnym. 1945-1948 wykładowca Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od 1962
wiceprzewodniczący międzynarodowego PEN-Clubu.
Znawca i popularyzator kultury i literatury starożytnej, w których poszukiwał
harmonii postaw - kontemplacyjnej i witalistycznej. Był także gorącym
zwolennikiem renesansowego humanizmu.
Ważniejsze dzieła: Mitologia (1924) oraz popularne adaptacje eposów Homera Wojna
trojańska (1927) i Przygody Odyseusza (1935) upowszechniające wiedzę o
starożytności. Uznanie zdobył zbiór Eros na Olimpie (1924), opowieść Dysk
olimpijski (1933, brązowy medal na Olimpiadzie w Berlinie 1936). Relacje z
podróży, m.in.: Rzym czarodziejski (1924), Dwie wiosny (1927), Podróże
literackie (1958).
Szkice i eseje, np.: Odwiedziny i spotkania (1934), Alchemia słowa (1951), Z
antycznego świata (1958), Godzina śródziemnomorska (1956), Akacja (1967),
Wspomnienia i sylwety (1960) - w wyborze Szkice seria I - II (1953-1968). Głośna
powieść o kryzysie światopoglądowo-religijnym młodego człowieka - Niebo w
płomieniach (1936), której kontynuacją jest Powrót do życia (1961), obrazki
wspomnieniowe Zegar słoneczny (1953).
Także przekłady: Odysei Homera (prozą, 1953), O wojnie domowej Cezara, Życia
Karola Wielkiego Einharda. Ponadto: Pisma wybrane (1955), Dzieła wybrane tom 1-3
(1957).
Ryszard Pietruski (1922-1996) - aktor, reżyser - lata dzieciństwa i młodości
spędził we Lwowie. Mieszkał na Łyczakowie, później na Kadeckiej. Uczęszczał do
III Gimnazjum na ulicy Batorego. W czasie wojny pracował we Lwowie, najpierw
wraz z bratem sprzątając śnieg z dachów, później jako kelner w restauracji. Po
powtórnym zajęciu Lwowa przez wojska sowieckie poszedł do polskiego wojska.
Ranny w rękę w walkach na Wale Pomorskim. Po wojnie szkoła aktorska i występy w
wielu teatrach. Począszy od 1956 roku wiele ról filmowych ("Popiół i diament",
"Czarne chmury" - scenariusz i obsada, "Rejs", "Czterdziestolatek" itd.)
Antoni Popiel - rzeźbiarz, twórca pomnika Adama Mickiewicza i rzeźb zdobiących
Teatr Wielki
ks. Janusz Popławski (1922-2002) - kapłan Archidiecezji Lwowskiej, kapelan
Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, prezes Oddziału
Warszawskiego TMLiKPW, a przede wszystkim gorliwy, tryskający energią i
patriotyzmem duszpasterz, obdarzony wielka charyzmą w obcowaniu z kudźmi,
zwłaszcza z młodzieżą i harcerzami, bez reszty oddany sprawom Kresów. Urodził
się 29 stycznia 1922 w rodzinnym majatku w Juśkowcach na pograniczu Podola i
Wołynia. Po ukończeniu 10. roku życia oddany został na naukę do Lwowa. Mieszkał
tam w słynnej bursie Abrahamowiczów na Wzgórzach Wuleckich, Zakładzie
Wychowawczym prowadzonym początkowo przez wychowawców świeckich, aod 1935 roku
przez Księży Salezjanów. Uczęszczał do IV Gimnazjum im. Jana Długosza na ul.
Nikorowicza (obok gmachu Politechniki). OKres wojny spędził w kraju, studiując
teologię w Seminarium Duchownym w Czerwińsku i Krakowie oraz filologię polską na
UJ. Wyświęcony w 1948 roku przez arcybiskupa Eugeniusza Baziaka pracował w
różnych placówkach szkolno-wychowawczych, prowadzonych przez Salezjanów
(Oświęcim, Ostrzeszów, Częstochowa). Od 1955 roku przez 8 lat pracował w parafii
Świętej Rodziny w Pile, od 1963 roku zaś w skrawku Archidiecezji Lwowskiej z
siedzibą w Lubaczowie - jako wikariusz w Oleszycach i Ciechanowie, zorganizował
od podstaw nową parafię w Dachniowie i przez 1,5 roku przebywał w Baszni Dolnej.
W 1985 roku z uwagi na pogarszający się stan zdrowia przeszedł na emeryturę. Po
krótkim pobycie w Gnieźnie aż do śmierci przebywał w Laskach k. Warszawy, gdzie
został pochowany na tamtejszym skromnym cmentarzu.
Andrzej Potocki(1861-1908) - polityk, namiestnik Galicji w latach 1902-1908.
Zginął zamordowany 12.IV.1908 r. przez studenta ukraińskiego Mirosława
Siczyńskiego.
Wojciech Pszoniak - aktor współczesny, urodził się 2.V.1942 r. we Lwowie i
mieszkał przez pierwsze dwa lata swego życia na ul. Dwernickiego. Wiele
świetnych ról filmowych i teatralnych, m.in. w "Ziemi obiecanej" Wajdy. Od lat
80-tych mieszka i pracuje w Paryżu.
Jan Puzyna - ksiądz kardynał (ur. w 1901 r. w Gwoźdźcu koło Kołomyi), dr prawa
Uniwersytetu Lwowsk, biskup-sufragan lwowski, książę biskup krakowski
Witold Pyrkosz - aktor współczesny, urodził się Krasnymstawie 24.XII.1926 roku
(po kilku dniach przywieziony do Lwowa i tu zapisany z miejscem urodzenia: Lwów
i datą 1.I.1927).
Franciszek Rawita-Gawroński (ur. w 1846 r.), powieściopisarz, uczestnik
powstania styczniowego, więziony w Kijowie. Po wyjściu z więzienia ukończył
szkołę rolniczą w Dublanach, napisał kilka prac z zakresu rolnictwa. W wieku 36
lat porzucił wyuczony zawód i zajął się wyłącznie praca literacką.
Zainteresowanie kresami zaowocowało wydaniem od 1911 roku przez niego
kwartalnika "Ruś". Do końca XIX wieku deklarował się jako zwolennik zbliżenia
polsko-ukraińskiego, w początkach XX stulecia związał się z narodowymi
demokratami.
Henryk Rodakowski (1823-1894), syn lwowskiego adwokata, artysta-malarz, jeden z
najwybitniejszych polskich portrecistów XIX w. Studiował w Wiedniu i Paryżu. W
swej twórczości łączył elementy romantyzmu i klasycyzmu. Dwa obrazy: "Portrer
generała Henryka Dembińskiego" (1852) i "Portret matki" (1853) uważa się z
arcydzieła tego okresu. Malował również akwarele o tematyce ludowej, tworzył
kompozycje o tematyce historycznej i romatyczno-patriotycznej.
Eugeniusz Romer (ur. 3.II.1871 r. we Lwowie, zm. 28.I.1954 r. w Krakowie) -
zasłużony kartograf, nauczyciel szkół średnich we Lwowie, następnie profesor UJK.
Członek PAU i PAN. Autor bardzo wielu prac naukowych. Uczestniczył w wielu
ekspedycjach naukowych (Alpy, Indie, Japonia), brał udział w działalności
stowarzyszeń geograficznych. W 1916 roku wydał "Geograficzno-statystyczny atlas
Polski" - epokowe dzieło mające wielki wpływ na kształtowanie granic
porozbiorowej Polski. Z tej racji jako ekspert strony polskiej brał udział w
rokowaniach pokojowych po zakończeniu I wojny światowej w Paryżu (1918) i Rydze
(1921). Po wojnie ekspatriował się ze Lwowa do Krakowa.
Jan Henryk Rosen (1891 -1982 ), - znakomity malarz, twórca fresków w Katedrze
Ormiańskiej, w latach 30-tych profesor Politechniki Lwowskiej, od 1937 roku do
śmierci mieszkał w Stanach Zjednoczonych.
Ludwik Rydygier (Riediger) (1850-1920) - znakomity lekarz. Urodził się w
podgrudziądzkiej wsi Dusocin na Pomorzu, w ówczesnym zaborze pruskim. Od
najwcześniejszych lat demonstrował swoje polskie pochodzenie. W latach 1859-61
uczęszczał do gimnazjum w Chojnicach, skąd przeszedł do gimnazjum w Chełmnie,
które ukończył w 1869. W latach 1869-78 odbył studia medyczne w Greifswaldzie.
Po studiach podjął prywatną praktykę w Chełmnie. Napisał tam szereg prac
naukowych z chirurgii. W 1887 roku został powołany na katedrę chirurgii UJ w
Krakowie i pozosta tam do 1897 roku. W tymże roku został zaproszony na
kierownika nowej, większej i o liczniejszym personelu katedry i kliniki
chirurgii Uniwersytetu Lwowskiego przy Pijarów 4. Był dziekanem Wydziału
Lekarskiego i rektorem (1901/1902). Podobnie jak w Krakowie wychował duże grono
znakomitych chirurgów, przyszłych profesorów. Zainicjował zjazdy chirurgów
polskich, które w 1921 roku dały początek Towarzystwu Chirurgów Polskich. Nie
opuścił Lwowa, gdy zaproponowano mu przejście na Uniwersytet Karola w
Pradze.Należał do wybitnych chirurgów swojego czasu. Odznaczył się jako świetny
operator, inicjator nowych metod, utalentowany organizator. Niektóre wprowadzone
przez niego metody operowania żołądka, raka odbytnicy, amputacji,
kardiochirurgii, ortopedii, chirurgii plastycznej, urologii - utrzymuja się do
dziś. W czasie I wojny kierował szpitalem wojskowym w Brnie, ale natychmiast po
zakończeniu wojny powrócił do Lwowa. Walczył w obronie Lwowa 1918 roku. Został
generałem WP i w 1920 roku rozpoczął organizowanie szpitali wojskowych. Niestety
w tymże roku nagle zmarł. Został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim a później
przeniesiony na Cmentarz Obrońców Lwowa.
Henryk Samsonowicz (ur. 1930) - historyk. We Lwowie uczeń szkoły powszechnej. Po
wojnie profesor w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, rektor UW
(1980-1982), członek rzeczywisty PAN.
Jan Samsonowicz (1888-1959) - geolog i paleontolog. Kierownik Zakładu
Paleontologicznego UJK, dziekan Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego UJK
(1937/38), członek PAU. Po wojnie profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek
rzeczywisty PAN. Ojciec Henryka Samsonowicza.
Adam Sapieha (1828-1903) - książę, syn Leona, polityk i działacz narodowy i
społeczny, zwany "Czerwonym księciem". Uczestnik powstania 1863 r. Prezes
Wystawy Krajowej we Lwowie 1894 r.
Leon Sapieha (1803-1878) - książę, działacz narodowy i spłeczny. Uczestnik
powstania 1863 roku, po skonfiskowaniu dóbr w zaborze rosyjskim zakupił
Krasiczyn i inne majątki w Ziemi Przemyskiej oraz na Podolu. Marszałek Sejmu
Krajowego we Lwowie, pionier kolejnictwa i kas oszczędności w Galicji. Zbudował
pałac przy Kopernika 38 we Lwowie. Jego imieniem nazwano ulicę (1866, wcześniej
Nowy Świat) we Lwowie, przy której znajduje się m.in. gmach główny Politechniki
Adam Stefan Sapieha (urodzony w 1867 r. w Krasiczynie, syn "czerwonego księcia",
zmarł w 1951 r. w Krakowie), dr prawa UJ, święcenia kapłańskie w 1893 r. we
Lwowie, kanonik kapituły lwowskiej, wikariusz parafii św. Mikołaja we Lwowie, od
1912 r. książę-biskup krakowski, od 1925 r. arcybiskup-metropolita krakowski, od
1946 roku kardynał. Gorący, nieugięty patriota, jeden z współtwórców Rady
Głównej Opiekuńczej w czasie II wojny światowej.
Marcella Sembrich-Kochańska (1858-1935) - światowej sławy wielka polska
śpiewaczka operowa. Śpiewu uczyła się w Konserwatorium Lwowskim, następnie w
Wiedniu i Mediolanie. Zadebiuowała w wieku 19 lat w Atenach jako Elwira w operze
Belliniego "Purytanie". Dwa lata później (1879) śpiewała w londyńskiej Covent
Garden, następnie została gwiazdą Metropolitan Opera. Jeszcze na początku XX
wieku występowała w Metropolitan Opera z młodszym o 15 lat Enrice Caruso jako
partnerem.
Kazimierz Sichulski (ur.1879 we Lwowie, zm.1942 we Lwowie) - artysta malarz,
portrecista, karykaturzysta, autor rozmaitych scen rodzajowych. Uczeń J.
Mehoffera, L. Wyczółkowskiego, S. Wyspiańskiego. W 1920-30 był profesorem
Państwowej Szkoły Przemysłowej we Lwowie, a w 1930-39 ASP w Krakowie. Zajmował
się projektowaniem wnętrz, witraży. Kilka obrazów Sichulskiego można obejrzeć w
Lwowskiej Galerii Obrazów.
Władysław Sikorski - absolwent Politechniki Lwowskiej, generał, premier rządu RP
i Wódz Naczelny w czasie II wojny światowej
Maksymilian Siła-Nowicki (1826-1890) - nestor polskiej zoologii. Gimnazjum
ukończył we Lwowie. Pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Brodach, Samborze i
we Lwowie. Doktorat z filozofii uzyskał we Lwowie w 1863 roku i w tym roku
został powołany na katedrę w Uniwersytecie Jagiellońskim. Rezultatem pracy
naukowej Nowickiego w okresie lwowskim sa notatki o chrząszczach wschodniej
Galicji - trzystustronicowe dzieło stanowiące wykaz motyli tego regionu,
podstawy polskiego nazewnictwa motyli.
Stanisław Skarbek - hrabia, fundator ogromnego teatru dramatycznego we Lwowie
Piotr Skarga - słynny kaznodzieja, jezuita, wykładowca kolegium jezuickiego we
Lwowie
Stanisław Skrowaczewski -urodzony w 1923 r. i wychowany we Lwowie wybitny
współczesny dyrygent, działający w Stanach Zjednoczonych. Gry na fortepianie
uczył się wraz z prof. Wacławem Szybalskim u prof. Florentyny Listowskiej,
kompozycji - u Adama Sołtysa. Po ekspatriacji odbył studia muzyczne w PWSM w
Krakowie, następnie w Paryżu. Kierował Filharmonią Śląską, Krakowską, był
dyrygentem Filharmonii Narodowej. Jest wieloletnim dyrektorem i kierownikiem
artystycznym Minneapolis Symphony Orchestra, po takich słynnych poprzednikach,
jak: Eugene Ormandy i Dmitrios Mitropulos.
Kazimierz Sosnkowski - absolwent Politechniki Lwowskiej, generał, Wódz Naczelny
po śmierci W.Sikorskiego
Julian Stachiewicz ur. 24.07 1890 r. we Lwowie w rodzinie lekarza.
Stachiewiczowie mieszkali przy Placu Mariackim nr 8 (kamienica Sprechera) Gen.
bryg. WP. jednen z najbliższych współpracowników Marszałka J. Piłsudskiego. Od
1908 r członek Związku Walki Czynnej. W czasie I wojny Światowej służył w I
Brygadzie Legionow. W 1920 r. w czasie Bitwy Warszawskiej był szefem sztabu
kwatery Głównej Naczelnego Wodza W latach 1923-25 i po 1926 r. szef Wojskowego
Biura Historycznego. W 1928 r. powołał do życia Przegląd Historyczno-Wojskowy
oraz został sekretarzem Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski. Zmarł
20.09.1934 r. Pochowany jest na Powązkach w Warszawie. Odznaczony m. in. Orderem
Virtuti Militari 5 kl, Orderem Polonia Restituta 3 i 4 kl. Krzyżem
Niepodległości z Mieczami, Krzyzem Walecznych 4 - krotnie.
Wacław Stachiewicz gen. dyw. brat Juliana urodzony we Lwowie 18 XI 1894 r.
ożeniony z Wandą Abraham, siostrą gen. Romana Abrahama. Jeden z najzdolniejszych
oficerów WP. W czasie I wojny Światowej służył w I Brygadzie Legionow, a
następnie był szefem sztabu Komendy Naczelnej POW nr 1 w Warszawie. Uczestnik
wojny 1918-1920. Absolwent Wyższej Szkoły Wojennej w Paryżu. 5.06.1935 r.
powołany przez nowego Genaralnego Inspektora Sił Zbrojnych, ówczesnego gen dyw.
E. Śmigłego-Rydza na stanowisko Szefa Szabu Głównego rozwinął prace nad
opracowaniem 6 letniego planu rozbudowy i unowcześnienia sił zbrojnych. W
trakacie kampanii 1939 r. Szef Szabu Naczelnego Wodza.Po przegranej kampanii
niesłusznie nie dopuszczony do dalszej walki i brutalnie izolowany w Algierze
przez rząd gen. Sikorskiego.Po śmierci gen. Sikorskiego pozwolono mu przybyć do
Londynu ale w dalszym ciagu nie dostał żadnego przydziału. Po wojnie mieszkał w
Montrealu gdzie zmarł 12.11.1973 r. Odznaczony m. in. Orderem Virtuti Militari 5
kl, Orderem Polonia Restituta 2, 3 i 4 kl. Krzyżem Niepodległosci z Mieczami,
Krzyżem Walecznych 4 - krotnie.
Leopold Staff (ur. 14.XI.1878 r. we Lwowie, zm. 31.V.1957 r. w
Skarżysku-Kamiennej) - poeta -pochodził z rodziny lwowskich kupców wywodzących
się ze Śląska Cieszyńskiego. Jego ojciec, Franciszek, był Czechem, matka zaś
pochodziła z niemieckiej rodziny Fuhrherrów. Rodzice poety osiedlili się na
stałe we Lwowie w roku 1870. Mieszkali z sześciorgiem dzieci w domu przy ulicy
Skarbkowskiej 11. Rodzice Leopolda byli cukiernikami. W 1897 roku Leopold Staff
zdał maturę w lwowskim piatym gimnazjum klasycznym i rozpoczął doradzone mu
przez ojca studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Lwowskiego.
Zniechęcony do prawniczo-administracyjnych zagadnień Staff napisał w czasie
praktyki u jednego z lwowskich prawników cykl sonetów zatytułowany "Sny o
potędze" i w końcu zmienił kierunek studiów, przenosząc się na filozofię i
romanistykę. Uczęszczał też na wykłady polonistyczne. Od wydania własnym sumptem
w 1901 roku "Snów o potędze" co roku ukazuje się nowy tomik wierszy Staffa.
Młody poeta bywał częstym gościem w willi "Zaświecie", posiadłości poetki Maryli
Wolskiej, córki narzeczonej Artura Grottgera, Wandy Monne w pobliżu lwowskiej
Cytadeli. W latach 1900-1905 w domu tym zbierali sie tzw. "Płanetnicy":
gospodyni "Zaświecia" Maryla Wolska, Józef Ruffer, Antoni Mueller, Ostap Ortwin
i Leopold Staff. Podczas pierwszej wojny światowej, w czerwcu 1915 roku, podczas
rosyjskiej okupacji Lwowa, wraz z innymi mieszkańcami Lwowa, Staff został
ewakuowany w głąb Rosji. W Charkowie na Ukrainie spędził kilka ciężkich,
wojennych lat. Pod koniec 1918 roku powrócił do niepodległej juz Polski, nie do
Lwowa jednak, a do Warszawy, gdzie spędził kolejne prawie 40 lat swego życia.
Franciszek Stefczyk (ur. 2 XII 1861 w Krakowie, zm. 30 VI 1924 tamże), działacz
spółdzielczości, z wykształcenia historyk. Będąc nauczycielem szkoły rolniczej w
Czernichowie koło Krakowa, założył 1890 pierwszą na ziemiach polskich wiejską
spółdzielnię oszczędnościowo-pożyczkową wg wzoru Raiffeisena. W latach
1899-1918, jako kierownik Biura Patronatu dla Spółek Oszczędności i Pożyczek
przy Wydziale Krajowym we Lwowie, przyczynił się do upowszechnienia wiejskich
kas spółdzielczych i osłabienia lichwy na wsi galicyjskiej. W 1907 r. był
współorganizatorem i pierwszym dyrektorem Krajowej Centralnej Kasy dla Spółek
Rolniczych we Lwowie. Od 1907 roku był członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego,
z jego ramienia by posłem do sejmu krajowego. W czasie Obrony Lwowa w
listopadzie 1918 roku był jednym z przywódców polskiego Komitetu bezpieczeństwa
i ochrony dobra publicznego odpowiedzialnym za "resort" skarbu. Od początku 1919
roku przeniósł się do Warszawy, gdzie kierował Centralną Kasą Spółek Rolniczych
(przeniesiona tam ze Lwowa), w 1924 r. zainicjował powołanie Zjednoczenia
Związków Spółdzielni Rolniczych i został jego prezesem. Autor wielu prac o
spółdzielczości. Tuż przed śmiercią został habilitowany na Uniwersytecie
Jagiellońskim na podstawie pracy o społdzielczości. Zmarł w Krakowie, pochowany
wraz z żoną (zmarłą w lutym 1916 roku we Lwowie) na cmentarzu Łyczakowskim.
Hugo Steinhaus (1887-1972) - wybitny matematyk, współpracownik Stefana Banacha,
kierownik Oddziału B Zakładu Matematycznego UJK, współtwórca lwowskiej szkoły
matematycznej. Słynne prace Steinhausa dotyczą szeregów Fouriera, rozwinięć
ortogonalnych, operacji liniowych, teorii prawdopodobieństwa, teorii gier,
zastosowań matematyki w biologii, medycynie, elektrotechnice, prawie. Jest
autorem słynnych powiedzeń i myśli, zebranych m.in. w kapitalnym "Słowniku
racjonalnym". W czasie wojny ukrywał się na wsi pod rodzinnym Jasłem, po wojnie
profesor Uniwersytetu Wrocławskiego.
Julian Stryjkowski (Pesach Stark) - (ur. w 1905 w Stryju, zm. w 1996 r.) -
pisarz, autor m.in. Austerii, studiował polonistykę na UJK
Jan Styka - malarz, autor m.in. lwowskiej Panoramy Racławickiej, obecnie
eksponowanej we Wrocławiu
Tadeusz Sygietyński (1896-1955) - kompozytor, muzyk, lekarz. Założyciel zespołu
pieśni i tańca "Mazowsze". W latach 1908-1911 mieszkał we Lwowie i uczył się w
szkole muzycznej.
Karol Szajnocha (ur. w 1818-zm.w 1868 r.) - syn zniemczonego Czecha, płomienny
polski patriota i działacz niepodległościowy, samouk, pisarz (z jego
monumentalnych dzieł historycznych poświęconych m.in. Bolesławowi Chrobremu,
Władysławowi Łokietce, królowej Jadwidze i Władysławowi Jagielle,itd. korzystał
m.on. Henryk Sienkiewicz pisząc Trylogię), historyk, kustosz i dyrektor Zakładu
Narodowego im. Ossolińskich (inicjator i wydawca pomnikowego dzieła Monumenta
Poloniae Historica, redaktor "Biblioteki Ossolińskich") - pochowany na Cmentarzu
Łyczakowskim.
Kazimierz Szarski (1904-1960) - zoolog, docent UJK. Po wojnie profesor i
kierownik Zakładu Anatomii Porównawczej U Wr. Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego
w latach 1957-1959.
Zofia Szeptycka z Fredrów (1837-1904) - żona Jana Szeptyckiego, córka pisarza
Aleksandra Fredry i Zofii z Jabłonowskich, matka greckokatolickiego metropolity
Andrzeja i polskiego generała Stanisława
Andrzej (Roman) Szeptycki (zm. w 1944 r. we Lwowie) - arcybiskup metropolita
lwowski obrządku greko-katolickiego, wnuk Aleksandra Fredry. Gorący patriota
ukraiński.
Stanisław hr. Szeptycki - generał, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
(1918), minister Spraw Wojskowych RP (1923), Inspektor Armii (1923-1926), gorący
polski patriota, młodszy brat Andrzeja Szeptyckiego.
Witold Szolginia (ur. 11.III.1923 r. we Lwowie, zm. 30.VI.1996 r. w Warszawie) -
architekt, autor wspaniałych książek i radiowych gawęd o Lwowie Od urodzenia aż
do expatriacji ze Lwowa w 1946 roku mieszkał na ulicy Łyczakowskiej 137, w "Domu
pod Żelaznym Lwem". Chodził do Szkoły Powszechnej Męskiej im. św. Antoniego na
ul.Głowińskiego (1929-35), następnie zaś do VI Państwowego Gimnazjum im.
Staszica na Łyczakowskiej 37. (1935-39). Po wkroczeniu Sowietów we wrześniu 1939
roku kontynuował edukację w tzw. Szkole Średniej nr 12. Ukończył ją z wynikiem
celującym w czerwcu 1941 roku, tuż przed wkroczeniem Niemców do Lwowa. Podczas
okupacji niemieckiej zajmował się sprzedażą gazet, pracował też jako goniec w
urzędzie skarbowym. Po powtórnym wejściu Sowietów do Lwowa w 1944 roku rozpoczął
studia na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej. Po ekspatriacji w 1946
roku studia te kontynuował na Politechnice Krakowskiej. Ukończył je w 1950 roku
zdobywając tytuł magistra inżyniera architekta. Pracował w swoim zawodzie ponad
40 lat, osiągając stanowisko docenta w Instytucie Kształtowania Środowiska w
Warszawie. Prowadził prace badawcze, odniósł też wiele sukcesów w działalności
popularyzatorskiej z dziedziny urbanistyki, architektury i budownictwa.
Przede wszystkim jednak zasłużył się swojemu ukochanemu nade wszystko rodzinnemu
miastu, pisząc zarówno w bałaku, jak też literackiej polszczyźnie liczne piękne
wiersze o Lwowie i Lwowiakach (zebrane w tomy: "Krajubrazy syrdeczny", "Semper
fidelis", "Kwiaty lwowskie"), jak też piękne wspomnienia począwszy od "Domu pod
żelaznym lwem" wydanego w 1971 roku przez PAX aż po cykl książek zatytyłowany
"Tamten Lwów" (z którego obficie czerpię wszelkie wiadomości o Lwowie także na
tej stronie!), którego zdążył napisać 8 tomów: 1. Oblicze miasta, 2. Ulice i
place, 3. Świątynie, gmachy, pomniki, 4. My, Lwowianie, 5. Życie miasta, 6.
Rozmaitości, 7. Z niebios nad Lwowem, 8. Arcylwowianie, a także "Pudełko
lwowskich wspomnień pełne". Był niezmordowanym autorem gawęd o Lwowie. Przez
kilka lat, aż do śmierci, w każdy niedzielny poranek radiowa "Trójka" nadawała
jego piękne 10-minutowe gawędy zatytułowane "Krajobrazy serdeczne". Był także
autorem wspaniałych grafik i niezmordowanym kolekcjonerem leopolianów, które
dały początek "Kolekcji Leopolis" w warszawskim Muzeum Niepodległości.
W jego warszawskim mieszkaniu spotykała się od lat diaspora lwowska z
Kazimierzem Wajdą - niezapomnianym "Szczepciem" z Wesołej Lwowskiej Fali, jego
szkolnym przyjacielem Andrzejem Hiolskim, Adamem Hollankiem, Janem Parandowskim,
Jerzym Janickim itd.
Uznawano go za lwowskiego "guru", chodzącą encyklopedię Lwowa, zawsze dokładnego
i nieomylnego w sprawach lwowskich, a przy tym człowieka o niezwykłej
szlachetności, uczciwości i etycznej czystości .
Edward Rydz Śmigły - marszałek Polski, studiował we Lwowie
Witold Taszycki (1898-1979) - polonista, kierownik Zakładu Języka Polskiego UJK.
Po wojnie profesor UJ. Członek rzeczywisty PAN. Współautor wielokrotnie
wznawianych "Zasad pisowni polskiej".
Zofia Teliczkowa, właścicielka znanego we Lwowie "pokoju śniadańkowego" przy
Akademickiej 6, wywieziona przez Sowietów do Kazachstanu. Zmarła w Iranie.
ks. Józef Teodorowicz (1864-1938)- ostatni przedwojenny arcybiskup ormiański
Lwowa, patriota, uczony, społecznik, kaznodzieja, poseł i senator RP. Jego
rodzice - Grzegorz (Kirkor) i Gertruda z Ohanowiczów - wywodzili się z
ormiańskiej szlachty z Wołoszczyzny. Młodośc spędził w Stanisławowie - tam
ukończył gimnazjum. Wcześnie stracił ojca i rodzeństwo z powodu nieuleczalnej
wówczas gruźlicy - było to powodem poważnego kryzysu światopoglądowego. Po
wstąpieniu na wydział prawa uniwersytetu w Czerniowcach utracił całkowicie
wiarę, co stanowiło wielki wstrząs dla jego matki i umierającej na gruźlicę
siostry Katarzyny - pensjonarki Niepokalanek w Jazłowcu. W 1883 roku przerwał
jednak nieoczekiwanie studia prawnicze w Czerniowcach i przeniósł się na Wydział
Teologiczny Uniwersytetu Lwowskiego. W legendzie rodzinnej twierdzono, że stało
się to za sprawą modłów matki i umierającej siostry). W 1887 roku otrzymał
święcenia kapłańskie z rąk arcybiskupa Izaaka Mikołaja Issakowicza, słynnego juz
wówczas genialnego krasomówcy-kaznodziei. Był duszpasterzem w Stanisławowie,
później w Brzeżanach. Dał się poznać jako gorliwy kapłan, wyczulony na krzywdę
ludzką, spieszący z materialną i moralną pomoca potrzebującym. W 1897 roku
został powołany na kanonika gremialnego Lwowskiej Kapituły Ormiańskiej. Założył
kilka czasopism katolickich ("Ruch katolicki", "Przedświt"), publikował
artykuły, w których wykazywał niezwykłe zdolności publicystyczne i literackie. W
1901 roku, po śmierci arcybiskupa Issakowicza, w wieku 37 lat został wybrany na
metropolitę ormiańskiego Lwowa. Tak jak inni lwowscy Ormianie, był gotów dla
swej ojczyzny - Polski - z wyboru oddać mienie, zdrowie, a nawet życie. Dał
wiele przykładów bezgranicznego poświęcenia dla sprawy polskiej. W czasie I
wojny światowej z godnością sprzeciwiał się zarówno Rosjanom (którzy w 1914 roku
zajęli Lwów i uwięzili metropolitę grekokatolickiego Andrzeja Szeptyckiego oraz
wywieźli tysiące ludzi), jak też Austriakom, którzy w ramach odwetu publicznie
wieszali tysiące Polaków i Ukraińców. Piętnował w artykułach i kazaniach gwałty
soldateski niemieckiej, uwięzienie J. Piłsudskiego i internowanie legionistów
polskich. Z trybuny parlamentarnej w Wiedniu, gdzie był posłem, demaskował
hipokryzję Austriaków i Niemców wobec Polaków, wcielanych do armii zaborczej i
wywożonych na roboty przymusowe. W czasie walk polsko-ukraińskich w 1918 roku
stanął jednoznacznie po stronie polskiej. W jednym z kazań oświadczył, że
Ukraińcom "nie wolno było skrycie i znienacka ugodzić w twierdzę katolickiej i
polskiej kultury, jaką był Lwów. Nie wolno nikomu - patrząc na kościół Mariacki
- zawołać: Wezmę sobie tę świątynię, gdyż przed wiekami grunt, na którym była
wzniesiona, do członków mojej rodziny należał. I jak dziś nikt nie sięgnie po
Berlin, dlatego iż tam kiedyś słowiańskie były ziemie, tak nikt prawa nie ma
sięgnąć po Lwów dlatego, iz kiedyś Ruś tu się rozciągała". W okresie
międzywojennym był posłem na Sejm Ustawodawczy. Walczył o interesy polskie na
arenie międzynarodowej o Śląsk, Wilno i Gdańsk. Doprowadził do wspaniałej
renowacji katedry ormiańskiej we Lwowie, jedynego zabytku tego typu w Europie.
Prace prowadził przez 25 lat zatrudniając przy tym wybitnych architektów i
malarzy (Józefa Mehoffera, Witolda Minkiewicza, Jana Henryka Rosena - twórcę
fresków). W 1923 roku na wyraźne zalecenie Stolicy Apostolskiej wycofał się z
działalności politycznej, koncentrując się na pracy duszpasterskiej i
literacko-naukowej. Zmarł 4 grudnia 1938 roku, pochowany na Cmentarzu Obrońców
Lwowa, w czasie pierwszej okupacji sowieckiej w 1939 roku potajemnie
przeniesiono jego zwłoki do katedry ormiańskiej.
Franciszek Tepa (1828-1889) artysta malarz; uczeń Jana Maszkowskiego we Lwowie,
studiował następnie w Wiedniu, Monachium i w Paryżu. Związany stale ze Lwowem
odmówił przyjęcia profesury w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Malował olejno
i akwarelą portrety, sceny rodzajowe i motywy orientalne. Najbardziej znanym
jego obrazem jest malowany w Paryżu Portret Adama Mickiewicza. W latach 1852-53
artysta wraz z Adamem hr. Potockim i Maurycym Mannem podróżował do Grecji,
Egiptu i Ziemi Świętej. W jego twórczości pojawiły się odtąd obrazy o tematyce
orientalnej malowane olejno lub akwarelą i kilkakrotnie pokazywane na wystawach
w Krakowie i we Lwowie.
Maksymilian Thullie (1853-1939) - inżynier budowy mostów, od 1893 profesor
Politechniki Lwowskiej. Po I wojnie współorganizator Politechniki Warszawskiej,
od 1923 r. senator RP. Wydał 22 podręczniki ze statyki budowli, teorii i budowy
mostów, oraz 250 prac z mechaniki budowli, mostownictwa i konstrukcji
żelbetowych. Zmarł 1.IX.1939 r. we Lwowie.
Józef Torosiewicz - ur. w 1785 r. we Lwowie, lekarz, działacz społeczny,
filantrop, fundator ormiańskiej bursy dla chłopców, którą założył w 1865 r. przy
ul. Skarbkowskiej 21 /dawniej Ormiańska Niższa 101. Zmarł we Lwowie w 1869 r.
Jego piękny grobowiec, przedstawiający jego siedzącą postać wraz małymi dziećmi,
znajduje się przy głównej alei na Cmentarzu Łyczakowski we Lwowie.
ks.Mikołaj Torosowicz -pierwszy arcybiskup ormiański we Lwowie (od 1626 r.)
Stefan Uhma (1888-1966) - działacz, bankowiec, historyk. Urodził się w
Rzeszowie, wychował w Samborze, gdzie ukończył szkoły i zdał maturę. W latach
1906-13 studiował na Uniwersytecie Lwowskim kolejno: filozofię, polonistykę, a
wreszcie prawo, które uwieńczył doktoratem. Od młodości był związany z ruchem
niepodległościowym i oświatowym. W czasie I wojny światowej angażował się w
działalność patriotyczną, m.in. w 1915 roku wyjechał na Syberię, aby uzyskać
wiadomości o losie zesłańców ze Wschodniej Galicji, w 1918 roku zaś był
uczestnikiem pertraktacji z Centralna Rada Ukraińską w sprawie przejścia
polskiego Korpusu na Wschód. Walczył w obronie Lwowa w listopadzie 1918 roku,
następnie zaś w X Dywizji gen. Żeligowskiego w wojnie poslko-bolszewickiej. Po
powrocie z wojska w 1921 roku został mianowany dyrektorem Komunalnej Kasy
Oszczędności Miasta Lwowa. Stanowisko to pełnił do października 1939. Z małego
banku stworzył potężną instytucję. W 1922 roku był współzałozycielm Wyższej
Szkoły Handlu Zagranicznego. Prowadził w niej przez 12 lat wykłady z ekonomii
politycznej jako profesor nadzwyczajny. Działalność oświatową realizował w ramch
zarządu słynnej "Czytelni Akademickiej", w organizacji młodzieży postępowej
"Życie", w Zjednoczeniu Żydów i POlaków. Utrzymywał szerokie kontakty z Macierzą
Szkolną, Towarzystwem Czytelni Ludowych. W latach 1939-1948 dwukrotnie
podejmował pracę w PCK w Krakowie, organizujac m.in. pomoc dla więźniów
Oświęcimia. Opracował - jako jeden z pierwszych - lwowskie piosenki, wydane we
Lwowie w 6 zeszytach. Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Rakowickim.
Alfred Ujejski (ur. 1882) - bratanek Kornela Ujejskiego, polonista, pedagog,
prezes lwowskiego oddziału TNSW
Kornel Ujejski (1823-1897) - poeta, działacz polityczny
Stanisław Ulam (1909-1984) - wybitny lwowski matematyk. Absolwent i doktor nauk
technicznych Politechniki Lwowskiej. Uczeń Stefana Banacha, Kazmierza
Kuratowskiego i fizyka Wojciecha Rubinowicza. PO doktoracie (1932) wyjechał do
USA na zaproszenie Johna von Neumanna. Jeden z twórców pierwszej bomby wodorowej
(wieloletni pracownik naukowy ośrodka badań nuklearnych w Los Alamos).
Utrzymywał stałe kontakty z matematykami w kraju.Profesor Harvard University i
wykładowca w Columbia University. W dorobku naukowym ma prace z teorii mnogości,
teorii funkcji rzeczywistych, fizyki matematycznej i rachunku
prawdopodobieństwa.
Leopold Unger - znany dziennikarz, urodził się i wychował we Lwowie
Henryk Vogelfaenger (1904-1989) -legendarny "Tońko" z "Wesołej Lwowskiej Fali".
Adwokat.
Kazimierz Wajda - legendarny "Szczepcio" z "Wesołej Lwowskiej Fali"
Wanda Wasilewska - pisarka, działaczka komunistyczna, za czasów tzw. "pierwszej
okupacji sowieckiej" Lwowa - w latach 1939-41 mieszkała we Lwowie
Stanisław Wasylewski (1885-1953) - pisarz. Stypendysta (1905-1905), a następnie
asystent (1907-1910) Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W okresie
międzywojennym wiele lat przebywał w Poznaniu, okupację przeżył we Lwowie. Autor
wielu książek dotyczących Lwowa.
Janusz Wasylkowski (ur. w 1933 r.) - poeta, pisarz, satyryk. Ukończył studia
polonistyczne na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 1955-1956 prowadził
studencki Teatrzyk Satyry "Ponuracy", z którego wylonił się do dziś działający
"Kalambur". Był także współzałożycielem wrocławskiego tygodnika "Poglądy". W
latach 1972-1974 kierował Telewizyjnym Teatrem Rozrywki, w roku 1987 Teatrem
"Buffo". Pisze wiersze, opowiadania, fraszki, aforyzmy. Jest także autorem sztuk
teatralnych, tłumaczonych na kilka jezyków, m.in. angielski, niemiecki, czeski,
serbski, chorwacki, duński. Opublikował: "Węzeł rodzinny" (w tomie "Groteski
sceniczne" 1966), "Upalny dzień", "Początek komedii" (1966), "Erotische
Triptychon" ("Tryptyk erotyczny", 1970), "Teatr Rozrywki" (1974), "Piosenki
lwowskiej ulicy" (1987, II wyd. 1988), "Myśli cokolwiek zezowate" (1990), "Nie
ma jak Lwów - śpiewnik lwowski do 1939" (1990), "Lwowska piosenka na żołnierskim
szlaku" (1990). Jest dyrektorem Instytutu Lwowskiego. Mieszka w Warszawie.
Rudolf Weigl (1883-1957) -pochodzący z niemieckiej rodziny z Moraw, lecz po
śmierci ojca wychowany od dziecka w polskiej tradycji kulturowej, wybitny
mikrobiolog lwowski, odkrywca pierwszej w świecie skutecznej szczepionki
przeciwtyfusowej, kilkukrotny polski kandydat do Nagrody Nobla, profesor
biologii UJK. W czasie II wojny światowej uratował kilka tysięcy polskiej
inteligencji Lwowa w Instytucie Produkcji Szczepionki (zatrudniając ich jako
karmicieli i preparatorów wszy), którego kierownictwo naukowe sprawował. W 1944
roku wyjechał ze Lwowa do Krościenka, po wojnie pracował naukowo na
Uniwersytecie Jagiellońskim i Poznańskim.
Karol Wild (1824-1885)- lwowski księgarz i wydawca, właściciel wypożyczalni
książek.
Józef Wittlin - pisarz polski pochodzący ze Lwowa, zmarł na emigracji w USA
Janusz Witwicki - plastyk, twórca plastycznej panoramy Lwowa eksponowanej od
niedawna we Wrocławiu, pochowany na Łyczakowie
Maryla Wolska (1873-1930) - znana poetka, córka Wandy i Karola Młodnickich. W
jej domu przy Kaleczej 5 (willa "Zaświecie") zbierali się lwowscy poeci i
artyści (Leopold Staff, Ostap Ortwin, Jan Parandowski) - pełnił on na początku
XX wieku funkcję salonu literackiego Lwowa. W 1894 roku wyszła zamąż za Wacława
Wolskiego, wynalazcę i przemysłowca naftowego. Początkowo studiowała malarstwo,
szybko jednak zdecydowała się, także za namową męża, na uprawianie poezji. Swój
pierwszy tomik wydała w 1901 roku, choc pojedyncze wiersze publikowała w różnych
pismach od 1893 roku.
Bolesłach Wysłouch - działacz ludowy
Julian Zachariewicz (ur. 17.VII.1837 r. we Lwowie, zm. 27.XII.1898 r we
Lwowie)-architekt, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej. Studiował
początkowo w lwowskiej Akademii Technicznej, następnie w Instytucie
Politechicznym w Wiedniu. Jako dyplomowany inżynier pracował do roku 1870 na
różnych stanowiskach w kolejnictwie austriackim. W 1871 roku otrzymał propozycję
kierowania nowo utworzoną Katedra Budownictwa w lwowskiej Akademii Technicznej.
Wrócił do Lwowa, został profesorem zwyczajnym Akademii i dziekanem Wydziału
Budownictwa. Po zmianie nazwy na Szkołę Politechniczną był jej pierwszym
rektorem w latach 1877/78 i 1881/82. Jest autorem projektu gmachu głównego
Politechniki oraz odrębnego gmachu Wydziału Chemicznego. Projekt poprzedziły
podróże studialne po Niemczech i Austrii w celu zapoznania się z
najnowocześniejszymi wówczas rozwiązaniami podobnych uczelni. Budowa obu
wspaniałych gmachów trwała trzy i pół roku, dzięki czemu inauguracja nowego roku
akademickiego 1.X.1877. mogła odbyć się w nowym gmachu przy ulicy Sapiehy. Gmach
główny Politechniki Lwowskiej, nazywanej "Macierzą polskich politechnik",
zaprojektowano w modnym wówczas eklektycznym stylu neorenesansowym, któremu
J.Zachariewicz nadał barwe karminową. Barwa ta przetrwała nie zmieniana przez
wiele dziesiątków lat aż po dzień dzisiejszy dzięki setkom tysięcy ...kurzych
jaj. Julian Zachariewicz był autorem szeregu gmachów publicznych i prywatnych
rezydencji lwowskich, np. pięknego gmachu Galicyjskiej Kasy Oszczędności na rogu
Legionów i Jagiellońskiej, kościoła SS. Franciszkanek przy ulicy Kurkowej,
dokonał kontrowersyjnej renowacji najstarszych lwowskich kościołów: Matki
Boskiej Śnieżnej i Jana Chrzciciela, zaprojektował willę artysty malarza Jana
Styki, szeregu willi na Kastelówce, kościołów w Buczniowie k. Tarnopola,
synagogi w Czerniowcach, renowacji katedry w Tarnopolu i kościoła parafialnego w
Stryju itd itp. Ojciec Alfreda Zachariewicza. Pochowany na Cmentarzu
Łyczakowskim
Alfred Zachariewicz (ur. 26.VIII.1871 r. we Lwowie, zm. 11.VII.1937 r. w
Warszawie) - znakomity architekt, inicjator i współtwórca lwowskiej architektury
secesyjnej. Studiował na Wydziale Budownictwa lwowskiej Szkoły Politechnicznej,
nastepnie w wiedeńskiej Technische Hochschule. Aktywnie uczestniczył w
realizacji wielkich przedsięwzięć architektoniczno-budowlanych we Lwowie, m.in.
pasażu Mikolascha i dworca kolejowego - pierwszych jaskółek w stylu secesji we
Lwowie. Według jego projektu zbudowano w stylu modernizmu w latach 1907-1910
gmach Izby Przemysłowo-Handlowej przy Akademickiej, monumentalnych gmachów przy
ulicy Wałowej a także gmach Galicyjskiego Towarzystwa Ziemskiego na początku
ulicy Kopernika. W czasie I wojny światowej znalazł się w Rosji, zaś po powrocie
do Lwowa - wyczerpany przeżyciami wojennymi - nie odniósł już większych
sukcesów. W połowie lat trzydziestych przeniósł się do Warszawy, gdzie zmarł 11
lipca 1937 roku.
Adam Zagajewski - (ur. w 1945 r. we Lwowie) - poeta, eseista, krytyk, prozaik.
Członek grupy poetyckiej Teraz, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli
poetyckiej Nowej Fali, współautor (wraz z J. Kornhauserem) głośnego manifestu
literackiego Świat nie przedstawiony (1974). Ukończył filozofię na UJ. Od 1968
pracownik naukowy AGH w Krakowie. Związany z redakcją czasopisma Student, w
której także pracował. 1979-1981 przebywał na stypendium w Berlinie Zachodnim.
1982 wyjechał z Polski do Francji. Od 1988 prowadzi cykliczne wykłady w
University of Houston (USA). Członek zespołu redakcyjnego Zeszytów Literackich
(od 1983 w Paryżu, od 1990 w Warszawie). Opublikował zbiory wierszy: Komunikat
(1972), Sklepy mięsne (1975), List. Oda do wielości (1982, poza zasięgiem
cenzury), Jechać do Lwowa i inne wiersze (Londyn 1985), Płótno (Paryż 1990).
Ziemia ognista (1994), Trzej aniołowie, Three Angels (1998), Pragnienie (1999).
Pragnienie uzyskało nominację do nagrody za najlepszą książkę roku NIKE 2000.
Powieść Ciepło, zimno (1975). Szkice i eseje - Drugi oddech (1978), Solidarność
i samotność (Paryż 1986), Dwa miasta (1991), W cudzym pięknie (1998).
Ludwik Zalewski - właściciel słynnej firmy cukierniczej i cukierni (także
kawiarni) przy Akademickiej 22 - miejsca spotkań ekskluzywnej klienteli,
szczególnie profesorów UJK i kierownictwa Osolineum. Wspaniałe wyroby
cukiernicze i czekolady, przewożone także codziennie samolotem do sklepu
firmowego w Warszawie. W czasie wojny poszukiwany przez NKWD zmarł i pochowany
został na Cmentarzu Łyczakowskim.
Janina Zamojska (ur. w 1921) - mieszkająca cały czas we Lwowie, nadzwyczaj
zasłużona dla ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego we Lwowie, stanowiąca
oparcie dla wielu przyjeżdżających do Lwowa rodaków.
Gabriela Zapolska (1857-1921) - właściwie Maria Gabriela Śnieżko-Błocka, z
Korwin-Piotrowskich, 2° voto Janowska, pseudonimy: Józef Maskoff, Walery
Tomicki, dramatopisarka, prozaik, publicystka.
Urodzona 30 marca 1857 we wsi Podhajce pod Łuckiem w rodzinie ziemiańskiej
(ojciec - Wincenty, był zamożnym ziemianinem, matka - Józefa z Karskich -
eks-tancerką baletową z Warszawy). Uczyła się w rodzinnym domu i krótko w
zakładzie Sacré Coer oraz w prywatnym Instytucie Wychowawczo-Naukowym we Lwowie.
W 1876 wyszła za mąż za porucznika gwardii carskiej, młodego ziemianina ze
Żmudzi, Konstantego Śnieżko-Błockiego, szybko jednak od męża odeszła, małżeństwo
unieważniono w roku 1888. W 1882, po zerwaniu z rodziną i mężem, została
aktorką, występując w Krakowie, Lwowie, Poznaniu i w galicyjskich zespołach
wędrownych. Cechowała ją obsesyjna niechęć , a czasem wprost wrogość w
odniesieniu do mężczyzn, w których niemal zawsze widziała tylko sprawców
wszelkich nieszczęść mogących spotkać kobiety w ich życiu. Gorąco pragnęła
zostać aktorką, co zaprowadziło ja do różnych zespołów wędrownych i okresowych,
na poły amatorskich teatrzyków ówczesnej Galicji, Kongresówki oraz Poznańskiego.
Od 1879 roku uprawiała juz aktorstwo zawodowo, jednak uważając sie za
artystycznie niedocenianą i nieustannie skonfliktowana ze środowiskiem
teatralnym, w roku 1889 wyjechała do Paryża w celu doskonalenia swoich
aktorskich umiejętności i osiągnięcia większego uznania. Przebywała tam 5 lat,
do roku 1895, wchodząc w skład słynnego Théâtre Libre A. Antoine'a, a potem
modernistycznego Théâtre de l'Oeuvre. Sukcesów jednak nie odniosła, gdyż aktorką
była raczej mierną. Po powrocie do kraju bez powodzenia starała dostać się do
warszawskich Teatrów Rządowych, trafiła ponownie do teatrzyków objazdowych i
ogródkowych, by wreszcie dobić się angażu w krakowskim teatrze kierowanym przez
Tadeusza Pawlikowskiego, gdzie zdobyła pewne powodzenia, stając się jednakże
przy okazji ofiarą ostrej krytyki sprawozdawców teatralnych.
Jako pisarka zadebiutowała w 1883 roku pod pseudonimem Gabriela Zapolska.
Debiutowała opowiadaniem pt. Jeden dzień z życia róży (1881), ogłaszała nowele i
powieści w prasie lwowskiej, następnie warszawskiej. Jej utwory: opowiadanie
Małaszka (1883), powieści Kaśka Kariatyda (1885-1886), Przedpiekle (1889) stały
się przedmiotem polemik, wywołały oburzenie konserwatywnej krytyki ze względu na
dominujący w nich naturalizm; w powieściach O czym się nie mówi (1909) i O czym
się nawet myśleć nie chce (1914) podjęła problematykę prostytucji i chorób
społecznych. Napisała wiele nowel, powieści i sztuk teatralnych, z których
najsłynniejszą jest grana do dziś "Moralność Pani Dulskiej". Ze względu na swoje
porywcze usposobienie i różne niefortunne uwarunkowania życiowe Zapolska stale
była z kimś skłocona i poróżniona. Miewała nieustannie zatargi z dyrektorami i
reżyserami teatrów, w których występowała lub w których wystawiano jej sztuki.
Od 1904 zamieszkała na stałe we Lwowie, zorganizowała wraz z drugim mężem,
malarzem S. Janowskim, zespół teatralny, z którym objeżdżała Galicję. W roku
1912 wzięła udział w zorganizowanej w Pradze Wystawie Pracy Kobiety Polskiej;
została członkiem komisji artystycznej Teatru Premier, współpracowała z lwowskim
Teatrem niezależnym. Po zajęciu Lwowa przez wojska rosyjskie prowadziła przez
pewien czas cukiernię. Mieszkała w willi "Skiz" na Łyczakowie, gdzie
osamotniona, lecz do końca grając - jak w teatrze - swoją życiową rolę,
otumaniona, oszukana i pozbawiona majątku przez młodego hipnotyzera, spędziła
ostatnie lata swego bujnego życia.
Zmarła 17 grudnia 1921 we Lwowie, pochowana w reprezentacyjnej Alei Zasłużonych
na Cmentarzu Łyczakowskim.
Mikołaj Zyblikiewicz (1823-1887) - działacz polityczny w Galicji, adwokat. Ur. w
Starym Mieście k. Sambora w rodzinie grekokatolickiej. Studia filozoficzne we
Lwowie, prawnicze w Krakowie. Związany z obozem stańczyków, poseł do Sejmu
Krajowego, deputowany i prezes Koła Polskiego w Radzie Państwa w Wiedniu.
Walczył o przywrócenie języka polskiego w szkolnictwie i administracji. 1874-81
prezydent m. Krakowa, zasłużony w dziele budowy szkół oraz obiektów gospodarki
miejskiej i infrastruktury, zasypaniu Starej Wisły, utworzeniu Grobów
Zasłużonych na Skałce, zapoczątkowaniu zbiorów Muzeum Narodowego. 1881-86
marszałek krajowy, zabiegał o rozwój gospodarczy Galicji.
Tadeusz Żeleński-Boy (1874-1941) - pisarz, krytyk literacki, tłumacz literatury
francuskiej, lekarz. W latach 1939-1941 mieszkał we Lwowie u swego szwagra,
prof. Jana Greka, i wykładał na Uniwersytecie, gdzie był kierownikiem Katedry
Literatury Francuskiej. Zginął w nocy z 3 na 4 lipca 1941 roku rozstrzelany
przez hitlerowców na Wzgórzach Wuleckich wraz z prof. Greekiem i jego żoną.
Andrzej Żuławski - ur. 22 listopada 1940 we Lwowie. Syn pisarza Mirosława
Żuławskiego. W latach 1945-1952 przebywał we Francji, gdzie ukończył szkołę
średnią, a później studiował na IDHEC i na wydziale filozoficznym Sorbony. Pisał
teksty do magazynu "Film", był asystentem reżysera Andrzeja Wajdy przy
realizacji filmów: "Samson" (1961), "Miłość dwudziestolatków" (1962), "Popioły"
(1965). W 1971 roku wyreżyserował swój pierwszy pełnometrażowy fim fabularny
"Trzecia część nocy". Grywał epizody, ale ma w swoim dorobku również główną
rolę: w filmie według powieści Yasunori Kawabaty "Tristesse et Beauté" (1985,
reż. Joy Fleury), zagrał obok Charlotte Rampling i Myriem Roussel. Odrzucił rolę
w filmie Antonioniego "Zawód: reporter" (1975). Mieszka we Francji.
Mirosław Żuławski (ur. 1915 w Nisku, zmarł w 1995 r.), pisarz i dyplomata, autor
noweli i współautor scenariusza. Ukończył prawo i Studium Dyplomatyczne, na
uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W latach 1945-49 przebywał jako radca
kulturalny na placówce w Paryżu, w latach 1949-52 w Pradze, w latach 1956-65
znów pracował w Paryżu reprezentując Polskę w UNESCO. Obecnie (1971)jest
wicedyrektorem departamentu MSZ. Jako poeta debiutował na łamach lwowskich
"Sygnałów". W czasie wojny pracował w Instytucie Weigla, był działaczem
kulturalnym podziemia, żołnierzem AK. Po wyzwoleniu był w Lublinie zastępcą
redaktora "Rzeczpospolitej", w latach 1952-57 wchodził w skład zespołu
redakcyjnego "Przeglądu Kulturalnego". Wydał książki: "Ostatnia Europa" (1947),
"Rzeka Czerwona" (1953), "Portret wroga" i "Opowieść atlantycka" (1954),
"Drzazgi bambusa" (1956), "Psia gwiazda" (1965), "Opowiadania mojej żony"
(1970). Napisał scenariusz filmu "Opowieść atlantycka" reż. Wandy Jakubowskiej
wg własnego opowiadania pod tym tytułem.
Kazimierz Żygulski (ur. 8.XII.1919 r) -socjolog kultury, działacz polityczny,
były minister kultury w epoce późnego PRL. W latach 1925-37 uczęszczał we Lwowie
do szkoły podstawowej i gimnazjum humanistycznego. W 1941 roku ukończył studia
na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. W czasie okupacji hitlerowskiej
członek lwowskiej Delegatury Rządu, sędzia Sądu Apelacyjnego. Aresztowany przez
władze sowieckie w 1944 roku, został skazany na 15 lat więzienia za udział w
pracach Delegatury Rządu. Więziony w latach 1945-1955 w obozach karnych w
Republice Komi. W 1956 roku uzyskał zgodę na repatriację i wrócił do kraju.
Pracował w PAN, w 1961 roku obronił doktorat na Uniwersytecie Łódzkim, w 1963
roku habilitował się w PAN. Profesor nadzwyczajny od 1973 roku, zwyczajny od
1983 roku. W latach 1982-1986 Minister Kultury i Sztuki.
Prezydenci Lwowa:
dr Florian Ziemiałkowski (1871-1873)
Aleksander Jasiński (1874-1979)
dr Michał Gnoiński (1880-1882)
Wacław Dąbrowski (1883-1885)
Edmund Mochnacki (1886-1897)
dr Godzimir Nałęcz-Małachowski (1897-1905)
Michał Michalski (1905-1907)
Stanisław Ciuchciński (1907-1911)
Józef Neumann (1911-1914, 1919-1927)
dr Tadeusz Rutowski (1914-1915)
inż. Jan Brzozowski-Haluch (1930-1931)
Wacław Drojanowski (1931-1936)
doc. dr Stanisław Ostrowski (od 1936 roku)
Kuratorzy literaccy Ossolineum:
Jan Wincenty hr. Bąkowski (1818-1826)
Henryk książę Lubomirski (1827-1850)
Maurycy hr. Dzieduszycki (1851-1969)
Jerzy ks. Lubomirski (1869-1872)
Kazimierz hr. Krasicki (1872-1882)
Andrzej ks. Lubomirski (1882)
Dyrektorzy Ossolineum:
ks. Franciszek Siarczyński (1827-1829)
Konstanty Słotwiński (1831-1834, 1837)
Adam Kłodziński (1839-1849)
August Bielowski (1851-1876)
Wojciech Kętrzyński (1876-1918)
Ludwik Bernacki (1918-1939)
kolegialnie: Mieczysław Gębarowicz, Kazimierz Tyszkowski i Władysław Wisłocki
(od 18.IX.1939 roku do października 1939 roku)
SŁYNNE RODZINY:
Baczewscy - producenci słynnych wódek
Baworowscy - por. Biblioteka Baworowskich
Boimowie - kupiecka rodzina z Węgier, fundatorzy manierystycznej kaplicy obok
Katedry
Czartoryscy
Dunin-Borkowscy
Dzieduszyccy
Fredrowie
Longchamps de Berier - w średniowieczu konsulowie weneccy we Lwowie, później
zasłużeni dla Polski i Lwowa mieszczanie, w XIX, XX wieku i latach
międzywojennych uczeni i naukowcy (m.in. prof. prawa cywilnego UJK- Roman
Longschamp de Berier - ostatni przedwojenny rektor UJK, zamordowany przez
hitlerowców wraz z trzema synami (Bronisławem - 25 l., Zygmuntem - 23 l. i
Kazimierzem - 18 l.) na Wzgórzach Wuleckich w nocy z 3 na 4 lipca 1941 roku), od
ich nazwiska pochodzi nazwa Lonszanówki - dawnej posiadłości rodziny - jednej z
dzielnic Lwowa.
Lubomirscy
Monne - literaci
Rzewuscy
Skarbkowie
Strońscy
Starzeńscy
Zamoyscy
Przedstawiciele innych nacji:
Honore de Balzac - jadąc do ukochanej - Eweliny Hańskiej zatrzymał się na nocleg
w hotelu George we Lwowie
Nikita Chruszczow - po zajęciu Lwowa przez sowietów w 1939 roku I sekretarz KPZU
(Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy) z siedzibą we Lwowie
Ferdynand Foch marszałek Francji, doktor h.c. UJK (10.V.1923)
Iwan Franko (ur. w 1856 r. we wsi Nahujewicze (Nachujowice -znam ja taką też
nazwę - Czerepacha!!), zmarł w 1916 r. we Lwowie) - poeta ukraiński, absolwent
Uniwersytetu Lwowskiego, przyczynił się do wzrostu świadomości narodowej
Ukraińców. Syn ukraińskiego chłopa, kowala wiejskiego. Dzięki wybitnym
zdolnościom ukończył nie tylko gimnazjum w Drohobyczu, ale też rozpoczął studia
na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego. W trakcie studiów został
aresztowany za kontakty z ruchem socjalistycznym i przebywał 6 miesięcy w
więzieniu. Przesądziło to o jego juz znacznie aktywniejszym związaniu się z
galicyjskim ruchem socjalistycznym na wiele lat.. Jednocześnie drukuje własne
wiersze, opowiadania, nowele. Powstają pierwsze powieści, w tym jedna z
najwybitniejszych w ukraińskiej prozie artystycznej "Borysław się śmieje".
Koniec lat 80-tych przynosi największy poemat Iwana Franko - "Pańskie żarty"
osnuty na wypadkach 1846 r. w Galicji. W kilka lat później na Uniwersytecie w
Wiedniu uzyskuje tytuł doktora filozofii. Rośnie jego ranga jako uczonego,
krytyka i historyka literatury. Wiele tłumaczy z literatury światowej na język
ukraiński. Pisze też utwory po polsku. Z Polakami łączy go nie tylko ideowa
współpraca, ale wiele przyjaźni. Jego niefortunny artykuł o Mickiewiczu jako
"poecie zdrady", którego żałował do końca życia spowodował, że przypuszczono na
niego atak nie tylko ze strony polskiej, ale i ukraińskiej. W początkach XX
wieku odchodzi w dużym stopniu od swych młodzieńczych ideałów. Umarł w 1916
roku, w ostatnich latach swojego życia ciężko chorując. Pochowany na cmentarzu
Łyczakowskim.
Grigorij Jawlińskij - współczesny demokratyczny polityk rosyjski (Frakcja "Jabłoko"),
urodzony i wychowany we Lwowie
arcyksiążę Karol Ludwik - brat cesarza Franciszka Józefa - bywał bardzo często
we Lwowie, dla niego zbudowano piękny dworzec kolejowy z przeszkloną halą
przyjazdową, jego imieniem nazwano jedną z głównych promenad Lwowa
Franciszek Ksawery Mozart - syn słynnego ojca - Wolfganga Amadeusza, kompozytor
i muzyk - przez kilka lat mieszkał i pracował we Lwowie
Piotr I - car rosyjski, mieszkał kilka miesięcy w jednej z kamienic w Rynku
Iwan Podkowa - samozwańczy hospodar mołdawski, nieuznany przez króla Zygmunta
Augusta, ścięty na rynku lwowskim
Leopold von Sacher-Masoch - literat austriacki, mieszkał we Lwowie, od jego
nazwiska pochodzi termin "masochizm". Wsławił się tym, że w grudniu 1869 roku
zawarł kontrakt z baronówną Fanny von Pistor, na mocy którego przez sześć
miesięcy miał być jej niewolnikiem. Opis tego eksperymentu zawarł w wydanej rok
później książce "Wenus w futrze". Dzieło okazało się z miejsca przebojem
światowym, a Sader-Masoch patronem masochistów.
Szymon Wiesenthal - działacz żydowski, urodzony i wychowany we Lwowie, absolwent
UJK. Jego dziełem są m. in. instytut dokumentujący zbrodnie hitlerowskie na
Żydach i udane poszukiwania ukrywających się zbrodniarzy hitlerowskich